Ekonomi yönetiminin hazırladığı yasa taslağı kabul edilirse, Türkiye’de çalışma hayatı alt üst olacak. Maliye, Hazine ve Çalışma Bakanlığı’nın birlikte hazırladığı taslak, kamu ve özel tüm iş yerlerinde asıl işlerde ‘taşeron’ işçi çalıştırmanın önünü açıyor. İş Kanunu’nun ikinci maddesinde yapılması öngörülen değişiklikle, patronlar asıl işlerini de ‘taşeron işçilere’ yaptırabilecek. Böylece fabrikada, hastanede, medya sektöründe ‘taşeron’ işçi, doktor, hemşire, gazeteci çalıştırmak mümkün hale gelebilecek.
Ekonomi yönetiminin kamudaki taşeron sorununu çözmek üzere hazırladığı yasa taslağı, hem kamu hem özel sektör çalışanlarını üzecek. Kamudaki taşeron işçilerin kıdem tazminatı, yıllık izin, fazla mesai gibi sıkıntılarını çözmek üzere hazırlandığı duyurulan yasa taslağının aslında tüm çalışma hayatını etkileyecek değişiklikler içerdiği anlaşıldı. Başbakan Yardımcısı Ali Babacan Başkanlığında yapılan ve Maliye Bakanı, Çalışma Bakanı ile ilgili bürokratların katıldığı Ekonomi Koordinasyon Kurulu’nda son şekli verildi.
Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, hem kamu hem de özel sektörde daha çok istismarın engellenmesine yönelik bir düzenleme yaptıklarını belirtmekle birlikte, İş Kanunu ikinci maddedeki değişikliklerin kamu ve özel sektörde taşeronun önünü açtığı ileri sürüldü.
Taslağın 5.maddesi, Mevcut İş Kanunu’nun 2.maddesinin 8,9 ve 10.fıkralarını değiştirilmesini öngörüyor. Mevcut İş Kanunu’nun 2.maddesi ‘tanımlar’ başlığını taşıyor ve 7.fıkrası da taşeron yani ‘alt işverenlik’ ilişkisini düzenliyor. Bir şirketin, iş yerinde ‘taşeron işçi’ çalıştırabilmesi için üç şart yani ‘işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektirmesi’ aranıyor.
PATRONA ‘BU SENİN İŞÇİN, KADRONA AL’ DENEMEYECEK
İşte taslak, bu fıkradan sonra gelen üç fıkranın değiştirilmesini öngörüyor. Mevcut 8.fıkra,bir patronun yasaya aykırı olarak asıl işini, taşeron işçiye yaptırdığının ortaya çıkması halinde o işçiyi kadrosuna almakla yükümlü kılıyor.
PARASINI ÖDE, TAŞERON ÇALIŞTIR
Oysa taslak, bu hükmü değiştiriyor ve “Yedinci fıkra hükümlerine aykırı olarak alt işverene iş verilmesi veya asıl işveren işçilerinin hakları kısıtlanmak suretiyle alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi hallerinde alt işverenin işçilerine ödenecek ücret ve diğer sosyal haklar asıl işverenin emsal işçisine ödenen ücret ve sosyal haklardan daha az olamaz” deniliyor. Yani yasaya aykırı olarak taşeron çalıştıran işveren, asıl işçinin maaşı kadar ücret ödemesi halinde taşeron çalıştırmaya devam edebilecek.
TEKSTİL FABRİKASINDA, TAŞERON TEKSTİLCİ
Bu yasa taslağı, bakanlar kurulu tarafından imzalanıp, Meclis’e gönderilirse ve orada da kabul edilirse, bir tekstil fabrikasında, kadrolu tekstil işçilerinin yanında taşeron tekstil işçileri de çalıştırılabilecek. Bunun tek şartı maaş ve sosyal hakların aynı olması olacak. Böylece Türkiye’de otomotiv, tekstil, çimento, inşaat, kimya, metal, makine yani akla gelen tüm sektörlerde patronlar, mevcut işçilerinin yanında aynı işi yapan ‘taşeron işçiler’ çalıştırabilecek. Ya da asıl işin tamamı bir taşeron firmaya verilebilecek.
MEVCUT İŞÇİLER DE Mİ TAŞERONA?
Taslağın, beşinci maddesinde dikkat çeken bir başka değişiklik ise, İş Kanunu 2.maddenin 8.fıkrasında yaptığı değişiklik. Buna göre mevcut yasada ‘daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz’ hükmü yer alırken, taslakta bu hüküm de yer almıyor. İşverenlerin kabusu, işçilerin garantisi olan, ‘muvazaa’ da yeni taslakta yer almıyor. Mevcut yasada olan “Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez’ hükümleri de taslakta bulunmuyor.
Tüm bu unsurların taslakta yer almayışı, patronların mevcut işçilerini de taşeron şirketler üzerine geçirmesinin önü açılıyor, diye değerlendiriliyor. Türk-İş, taslaktaki her bir cümlenin ne sonuçlar doğurabileceğini anlamak için konuyu uzman akademisyen ve hukukçulara inceletiyor.
“MADENCİ, DOKTOR, MÜHENDİS HERKES TAŞERON OLUR”
Yıllardır kamu ve özel sektörde çalışan taşeron işçilerle ilgili yüzlerce davaya bakan, bu konuda yayınlanmış tebliğleri bulunan ve sendikalara da hukuki danışmanlık yapan Avukat Dr. Murat Özveri, 14 maddelik yasa taslağının çalışma hayatında ‘sil baştan’ değişiklikler içerdiğine dikkat çekerek, özellikle 5. maddenin işçiler açısından büyük sıkıntı yaratacağını ileri sürdü. Patronların, yıllardır ‘taşeron çalıştırma’ şartlarının değiştirilerek, asıl işlerin de taşerona verilmesi talepleri olduğunu anımsatan Özveri, bu maddeyle patronların taleplerinin yerine getirildiğini söyledi.
Özveri, “Bu hüküm yasalaşırsa, bir iş yerinde patron, asıl işçinin maaşını vererek sonsuza kadar taşeron işçi çalıştırabilecek. Yani emsal ücreti ödediği sürece taşeron çalıştırabilecek. Örneğin, asıl işi kömür çıkarmak olan patron, madende taşeron maden işçisi çalıştırabilecek. Hangi şartla, kendi işçisinin maaşını ödemek şartıyla. Bu düzenleme sadece özel sektörü de ilgilendirmiyor. Kamuda da devlet asıl işini, taşerona yaptırabilecek. Örneğin, bir hastane, asıl işi hasta bakmak. Yani hemşire, doktor, röntgenciyi taşeron olarak şuanda çalıştıramaz. Ama bu düzenleme çıktıktan sonra kendi kadrolu doktorunun ücretini ödemek şartıyla taşeron doktor da hemşire de röntgenci de çalıştırabilecek” dedi.
“AMACIMIZ, TAŞERONUN ÖNÜNÜ KESMEK”
Çalışma Bakanlığı bürokratları ise hazırlanan taslağın taşeronu yaygınlaştırmak değil, önünü kesmek olduğunu belirterek, 5.maddedeki düzenlemenin özelde de ‘taşeron’ çalıştırmayı ortadan kaldıracağını savundular. Bakanlık yetkilileri, “Bir patron aynı maaşı verdikten sonra asıl işini neden taşerona versin ki? Kendi işletmesinde tek söz sahibi olacakken, maliyeti düşük olmayan taşeron firmayı oraya niye soksun” diye sordular.
Hürriyet/Aysel ALP
