Esnaf, sanatkâr, tüccar, serbest meslek erbabı, anonim şirketin yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile diğer şirketlerin tüm ortakları Bağ-Kur sigortalısı olmak zorundalar.
– Bakkal, kasap, manav gibi kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar, şahıs şirketi ortakları, doktor, avukat, mimar gibi serbest meslek erbabı vergi mükellefi olduğu tarihten,
– Vergiden muaf olan küçük esnaf ve sanatkâr, esnaf siciline kayıt tarihinden,
– Limited şirket ortakları ile komandit şirketlerin komandite ortakları, şirketin ticaret siciline kayıt tarihinden,
– Anonim şirketin yönetim kurulu üyeleri ve başkanları seçildikleri tarihten,
– Tarımsal faaliyette bulunan çiftçiler, mesleki kuruluşa kayıt tarihinden, (bir yıl içinde bildirilmeyenler kuruma bildirildiği tarihten)
– Köy ve mahalle muhtarları seçildikleri tarihten,
– Jokey ve antrenörler fiilen çalışmaya başladıkları tarihten
itibaren Bağ-Kur sigortalısı olmak zorundalar. Yasaya göre idarenin; süresinde Bağ-Kur kaydını yaptırmayanları tespit ederek re’sen sigortalı yapması gerekiyor. Fakat çeşitli nedenlerden dolayı idare, süresinde kayıt olmayanların büyük bir bölümünü re’sen sigortalı yapamadığı gibi, yapılan düzenlemeler ile geçmiş tarihten Bağ-Kur sigortalısı olmanın da önüne geçildi. Ve ortaya kayıt sorunu çıktı.
Kayıt sorunu nereden çıktı?
Bağ-Kura kayıt sorununa 2003’de ve 2008’de çıkartılan iki yasa yol açtı.
–İlk yasa 2 Ağustos 2003’de uygulamaya kondu. 2 Şubat 2004’e kadar Bağ-Kura kayıt yaptırmayanların sigortalılık hak ve yükümlüğü 4 Ekim 2000’den itibaren başlatıldı. Ve bu tarihten önce Bağ-Kura kayıt hakkı kişilerin elinden alındı.
-İkinci yasa 1 Ekim 2008’de yürürlüğe kondu. 3 Nisan 2009’a kadar Bağ-Kura kayıt yaptırmayanların, sigortalılık hak ve yükümlülüğü 1 Ekim 2008’den itibaren başlatılarak, 4 Ekim 2000 ile 1 Ekim 2008 arasındaki sigortalılık hakları ellerinden alındı.
Bağ-Kura kayıt yasağı yüzbinlerce mağdur doğurdu
Bağ-Kur kapsamında olanların Bağ-Kurlu olma veya olmama gibi bir tercih hakkı yok. Çünkü, Bağ-Kur sigortası zorunlu. Süresinde Bağ-Kur kaydını yaptırmayanları idare, yani Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) re’sen Bağ-Kur sigortalısı yapması gerekiyor. Çünkü, yasa bunu emrediyor. Gerek kişilerin Bağ-Kur kaydını süresinde yaptırmaması, gerekse SGK’nın etkin şekilde re’sen kayıt işlemi yapamaması sonucunda, ortaya yüzbinlerce mağdur çıkmış durumda. Çünkü, bugün vergi mükellefiyet veya şirket ortaklık tarihinden itibaren Bağ-Kurlu yapılmadığından, emekli olamayan, emeklilik tarihi yıllarca uzayan çok sayıda kişi var.
1 Ekim 2008’den sonra sorun yok
Mağduriyetin daha da artmasını önlemek için; 1 Ekim 2008’den itibaren; süresinde Bağ-Kur kaydının yapılması için vergi dairesi ve ticaret sicil müdürlüklerine görev verildi. Vergi daireleri, gelir vergisi mükellefi olanlardan Bağ-Kurlu olması gerekenleri, SGK’ya bildirerek, Bağ-Kur sigortalısı olmasını sağlamakta. Aynı şekilde, ticaret sicil müdürlükleri de şirket ortaklarını SGK’ya bildirerek, Bağ-Kur sigortalarının başlatılmasını sağlıyor.
1 Ekim 2008’den sonra Bağ-Kurlu olması gerekenlerin sigortalılığını, vergi daireleri ve ticaret sicil müdürlükleri yaptırdığından, bu tarihten sonraki dönem için sorun yok. Ancak 1 Ekim 2008’den önceki dönem için ciddi sorun var.
İki sorundan biri gideriliyor
Bağ-Kurluların iki büyük sorunu var.
1) Prim borcu olanların, borç sorunu,
2) Bağ-Kura kayıt yaptırmayanların, kayıt sorunu.
Birinci sorun çözümleniyor. Başbakanın 12 aydan fazla prim borcu olanların prim borcunun silineceğini açıklaması üzerine hazırlanan düzenleme TBMM’de olan torbaya kondu. Önümüzdeki günlerde tasarının yasalaşmasıyla, 12 aydan fazla prim borcu olanların sigortalılık süresi durdurulacak ve prim borcu silinecek.
Ancak ikinci sorun ortada duruyor.
Torba Kanun ile geriye yönelik Bağ-Kur kaydına imkân verilsin
1 Ekim 2008’den önceki dönemde Bağ-Kur kaydını yaptırmayan yüzbinlerce kişinin geçmişe yönelik Bağ-Kur kaydına imkân verilmesi, hem sosyal güvenliğin, hem Anayasamızın ruhuna ve ilkelerine daha uygun olacaktır.
SGK’nın ve Hazine’nin kaybı olmaz
Torba yasa ile 12 aydan fazla prim borcu olanların prim borcunun silinmesine ilişkin düzenlemenin konacağı Torba yasaya, geriye yönelik Bağ-Kur kayıt hakkı veren bir düzenleme konmasının ne SGK’ya, ne de Hazine’ye bir zararı olmaz. Çünkü, geriye yönelik Bağ-Kur kaydını yaptıranlar, emsallerine göre belirlenecek olan tüm prim borcunu ödeyeceğinden, aksine kazancı olur. Hem de sigortalı memnuniyeti yaratarak.
