T.C.
BAŞBAKANLIK
Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü
(27 Şubat 2018 Tarihinde TBMM Tarafından Yayınlanmıştır)
Tarih : 27/2/2018
Sayı : 31853594-101-1521-74
Konu : Kanun Tasarısı
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Maliye Bakanlığı’nca hazırlanan ve Başkanlığınıza arzı Bakanlar Kurulu’nca 19/2/2018 tarihinde kararlaştırılan “Katma Değer Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” ile gerekçesi ilişikte gönderilmiştir.
Gereğini arz ederim.
Ek:
1- Kanun Tasarısı
2- Gerekçe (Genel-Madde)
GENEL GEREKÇE
Katma değer vergisi, nihai tüketiciyi vergilemeyi amaçlayan yayılı bir işlem vergisidir. Bununla birlikte, birbirini takip eden tüm üretim ve dağıtım safhalarında tahsil edilen vergiden önceki safhalarda ödenen vergi indirildiği için, diğer işlem vergilerinden ayrışmaktadır.
Normal şartlarda hesaplanan katma değer vergisi, karlı işletmeler için ödenen katma değer vergisinden fazla olup, hesaplanan katma değer vergisinden ödenen katma değer vergisi indirildikten sonra kalan pozitif fark, satıcının Hazine adına tahsil ettiği ve Hazineye Ödemesi gereken borç mahiyetindedir.
Görüldüğü üzere katma değer vergisi sisteminde, alıcı, satıcı ve Hazine arasında kuvvetli bir ilişki vardır. Bu ilişki çerçevesinde katma değer vergisine tabi her işlemde, alıcı satıcıya katma değer vergisi dahil ödeme yapmakta, satıcı da tahsil ettiği katma değer vergisinden, ödediği katma değer vergisini düştükten sonra kalan tutarı Hazineye ödemektedir.
Ancak, yatırım yapan, üretim süreci uzun veya stok devir hızı düşük olan ya da maliyetinin altında satış yapan işletmelerin hesaplanan katma değer vergisi, ödedikleri katma değer vergisinden az olmakta ve bu işletmeler tarafından ödenen katma değer vergisinin indirim mekanizması yoluyla telafi edilebilmesi uzun süreler alabilmektedir. Bu gibi durumlarda katma değer vergisi, işletmeler üzerinde finansman yükü oluşturmaktadır.
Yatırım, üretim ve ihracatın teşvik edilmesine yönelik gerçekleştirilen yapısal reformların devamı mahiyetinde olan Katma Değer Vergisi Kanununda değişiklik yapan bu düzenlemeyle katma değer vergisinin işletmeler üzerinde finansman yükü oluşturmayan bir yapıya dönüştürülmesi, küçük işletmelerin uyum yükümlülüklerinin kolaylaştırılması, işlem maliyetlerinin azaltılması, uygulama kolaylığının sağlanması, kayıtlı ekonomiye geçişin özendirilmesi amaçlanmakta ve böylece ülkemizin ekonomik kalkınmasına katkı sağlanması hedeflenmektedir.
Tasarıyla;
– Mükelleflerin alışları nedeniyle ödediği katma değer vergisinin, hesaplanan katma değer vergisi ile telafi edilememesi nedeniyle oluşan ve sonraki döneme sürekli devreden katma değer vergisinin, belli bir süreden fazla devretmesi durumunda, mükellefe iade edilmesi Öngörülmektedir.
– 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun uygulanmaya başlandığı 1/1/1985 tarihinden bugüne kadar, İndirim yoluyla telafi edilemeyen ve sonraki döneme devreden katma değer vergilerinin, idareye tanınan yetki çerçevesinde ve yıllara yayılı bir şekilde, bütçe imkanları da göz önünde bulundurularak, iade edilebilmesi öngörülmektedir.
– Mükelleflerin katma değer vergisi iadelerini üç ay içerisinde alabilmelerine, aksi takdirde kendilerine faiz ödenmesine imkan sağlanmaktadır.
– İhracatın teşvik edilmesi kapsamında, ihraç edilen mallar nedeniyle yüklenilen katma değer vergisinin iadesinde, genel oranın geçilmemesi kaydıyla, ihracat bedelinin belli bir oranına kadar iade yapılmasına imkan sağlanmaktadır.
– İşletme hesabı esasına göre defter tutan küçük işletmeler ile serbest meslek erbabının, satışları nedeniyle hesaplanan katma değer vergisi dahil toplam hasılatlarına, sabit bir oran uygulayacakları “hasılat esaslı vergileme sistemi” getirilmek suretiyle, bu mükelleflerin vergiye gönüllü uyumunun sağlanması amaçlanmaktadır.
– İşletme hesabı esasına göre defter tutan küçük işletmelere, aylık katma değer vergisi beyannamelerine göre tahakkuk eden vergiyi, normal vade tarihini takip eden ikinci ayın sonuna kadar ödeme imkanı getirilmektedir.
– Grup şirketlerine, aralarında en az %50 oranında iştirak ilişkisi bulunmak kaydıyla, katma değer vergisi açısından grup katma değer vergisi mükellefiyeti tesis edilebilmesi konusunda idareye yetki verilmektedir.
– Kısmi istisna kapsamına giren bazı işlemler için, yüklenilen katma değer vergisine indirim imkanı getirilmek suretiyle, bu işlemleri yapanlar üzerindeki vergi yükü hafifletilmektedir.
– Ar-Ge, yenilik ve tasarım faaliyetlerine yönelik makina ve teçhizat alımlarına ilişkin katma değer vergisi istisnası kalıcı hale getirilmektedir.
– Teknokentlerde yapılan oyun yazılımları istisna kapsamına alınmaktadır.
– Sağlık sektörünün teşvik edilmesi kapsamında, Türkiye’de ikamet etmeyen yabancılara verilen sağlık hizmetleri istisna kapsamına alınmaktadır.
– Kurumsallaşmanın teşvik edilmesi bağlamında, adi ortaklıkların sermaye şirketine dönüşmesi işlemi katma değer vergisinden istisna edilmektedir.
– Hayırseverler tarafından yaptırılarak ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bağışlanan okul, sağlık tesisi, öğrenci yurdu, çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi, bakım ve rehabilitasyon merkezi, ibadethaneler, yaygın din eğitimi verilen tesisler, gençlik merkezleri, gençlik ve izcilik kamplarının inşa edilmesine ilişkin hayırseverlerce satın alınan mal ve hizmetler katma değer vergisinden istisna tutulmaktadır.
– Hurda ve atık mahiyetinde olan konfeksiyon kırpıntılarının kayıt altına alınması ve tekrar ekonomiye kazandırılması için bunların teslimlerinin katma değer vergisinden istisna tutulması yönünde düzenleme yapılmaktadır.
– Katma değer vergisinin indirime konu edilebilmesi için, işlemin gerçekleştiği takvim yılı içinde kanuni defterlere kayıt yapılması kuralı, takvim yılını takip eden yılın sonu olarak yeniden belirlenmektedir.
– Faydalı ömürlerini tamamlayan ve kısmi istisna kapsamında teslime konu edilen veya zayi olan amortismana tabi iktisadi kıymetlere ilişkin yüklenilen katma değer vergisinin indirimine imkan sağlanmaktadır.
– Katma değer vergisi mükelleflerince mükellef olmayanlardan alınan ve vasfında önemli bir değişiklik yapılmaksızın satılan kullanılmış araç veya taşınmazların tesliminde matrahın, alış bedeli düşüldükten sonra kalan tutar olacağına ilişkin özel matrah belirlenmektedir.
– Değersiz hale gelen alacaklara ilişkin teslim ve hizmet nedeniyle hesaplanmış olan katma değer vergisinin indirim konusu yapılabilmesine izin verilmektedir.
– Arsa karşılığı inşaat işlerinde, arsa payı teslimi karşılığında konut veya işyeri teslimini esas alan yeni bir uygulamaya geçilmektedir.
– İndirimli orana tabi işlemlerde, işlemin gerçekleştiği vergilendirme döneminden sonra, bu teslimlere ilişkin yüklenilen katma değer vergisinin iade edilebilmesine imkan sağlanmaktadır.
– İlişkili kişilerden emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak yüksek bedelle yapılan mal ve hizmet alışlarında, alıcı tarafından yüksek bedel üzerinden indirim hesaplarına kaydedilmiş katma değer vergisinin, satıcı tarafından ödenmiş olması şartıyla, indirimine imkan tanınmaktadır.
– Gümrüksüz satış mağazalarına veya bunların depolarına yapılan teslimler katma değer vergisinden ve özel tüketim vergisinden istisna tutulmak suretiyle, yerli işletmeler aleyhine oluşan rekabet eşitsizliği giderilmektedir.
Ayrıca bu Tasarı ile öngörülen katma değer vergisi iade sisteminde, indirim yoluyla giderilemeyen katma değer vergisinin sonraki dönemlere devretmesi ve iade edilmemesi kuralı 1/1/2019 tarihinden itibaren kaldırıldığından, bu tarihten sonra indirim yoluyla telafi edilemeyen katma değer vergisinin iadesi ile bu tarihten önceki devreden katma değer vergisinin yetki çerçevesinde iade edilmesi durumunda ortaya çıkacak ilave iş ve işlemlerin hızlı bir şekilde yapılabilmesini teminen, ilave vergi müfettiş yardımcısı kadrosu ihdas edilmekte ve serbest muhasebeci mali müşavirlere Kanunda öngörülen sınırlar dahilinde iade raporu düzenleyebilmesine yetki verilmektedir.
MADDE GEREKÇELERİ
MADDE 1- Maddeyle, arsa karşılığı inşaat işlerinde, arsa sahibi tarafından müteahhide yapılan teslimin, arsanın tamamı yerine, müteahhide kalacak konut veya iş yerlerine isabet eden arsa payı itibarıyla gerçekleştiğini, müteahhit tarafından yapılan işlemin de arsa payına karşılık, konut veya işyeri teslimi olduğunu öngören yeni bir uygulamaya geçilmektedir.
MADDE 2- Maddeyle, 3065 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde, aşağıda yer alan hususlara ilişkin düzenlemeler yapılmaktadır.
a) Müzayede suretiyle yapılan satışlarda, müzayedeyi düzenleyenlerin (icra daireleri, mahkeme satış memurlukları vb.) mükellef olduğu hususuna Kanun lafzında açıkça yer verilmektedir.
b) Fazla veya yersiz ödenen verginin iade edilebilmesi için, alıcı ve satıcı tarafından beyanların düzeltilmesi ve fazla veya yersiz hesaplanan verginin satıcı tarafından alıcıya geri verilmesinin şart olduğu; idare tarafından yapılacak iadenin fazla veya yersiz hesaplanan verginin ilgili tahsil dairesine ödenen kısmı ile sınırlı olacağı hususuna Kanun lafzında açıkça yer verilmektedir.
c) 3065 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinin (g) alt bendine göre, genel ve Özel bütçeli idarelere, il Özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, dernek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri katma değer vergisine tabidir. İlgili mevzuat, vakıf senedi veya dernek tüzüğünde yer alan görev ve yetkileri kapsamında söz konusu kuruluşların yaptıkları ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikte olmayan işlemleri katma değer vergisinin konusuna girmemektedir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununda, Devlete, il özel idarelerine, belediyelere, diğer kamu idarelerine ve kuruluşlarına ait veya bağlı olup, faaliyetleri devamlı bulunan ticari, sınai ve zirai işletmelerin iktisadi kamu kuruluşu olduğu, dernek veya vakıflara ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ticari, sınai ve zirai işletmeler ile benzer nitelikteki yabancı işletmelerin, dernek veya vakıfların iktisadi işletmeleri olduğu ve kurumlar vergisi mükellefiyetinin her bir iktisadi işletme adına ayrı ayrı tesis edilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Ancak, uygulamada bu kuruluşlara ait veya bağlı olan birçok iktisadi işletme bul
