T.C.
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü
Tarih : 02.03.2020
Sayı : 15591373-030.01-E.3675420
Konu : Türkiye – Danimarka Sosyal Güvenlik Sözleşmesi
GENELGE
2020/4
Türkiye Cumhuriyeti ile Danimarka Krallığı arasındaki ilk sosyal güvenlik sözleşmesi 22 Ocak 1976 tarihinde imzalanmış ve 1 Şubat 1978 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Türkiye Cumhuriyeti ile Danimarka Krallığı Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesi (Sözleşme) 13 Aralık 1999 tarihinde Kopenhag’da tadil edilerek imzalanmış olup, Sözleşme 3 Temmuz 2002 tarihli ve 24804 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Türkiye Cumhuriyeti ile Danimarka Krallığı Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesi Uygulanmasına İlişkin İdari Anlaşma ise yine 13 Aralık 1999 tarihinde Kopenhag’da imzalanmış olup, Tadil Sözleşmesi ve İdari Anlaşma 1 Kasım 2003 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
BİRİNCİ KISIM
GENEL AÇIKLAMALAR
Sözleşme; Genel Hükümler, Hastalık ve Analık, İşkazaları ve Meslek Hastalıkları, Aile Yardımları, İşsizlik Sigortası, Yaşlılık, Malullük, Ölüm Yardımları ve Erken Emeklilik Yardımları (Aylıkları), Çeşitli Hükümler ve Son Hükümler olmak üzere 8 (sekiz) bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde; tanımlar, sözleşmenin mevzuatsal ve kişisel kapsamı, akit taraf vatandaşlarının eşit haklara sahip olduğu, sosyal güvenlik alanındaki hakların diğer akit tarafta da kullanılabileceği, çalışanlar, geçici görevliler, uluslararası taşımacılık personeli ve gemi adamları ile diplomatik temsilcilik görevlilerinin hangi akit tarafın sosyal güvenlik mevzuatına tabi tutulacağı, geçici görev süresinin azami sınırlarına ilişkin hükümler,
İkinci bölümde hastalık ve analık yardımlarına ilişkin hükümler,
Üçüncü bölümde iş kazası ve meslek hastalığına ilişkin hükümler,
Dördüncü bölümde Danimarka tarafından ödenecek aile yardımlarına ilişkin hükümler,
Beşinci bölümde işsizlik yardımlarına ilişkin hükümler,
Altıncı bölümde malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ve erken emeklilik yardımına ve 12 aydan az sigortalılığa ilişkin hükümler,
Yedinci bölümde İdari Anlaşma yapılmasına, uygulamada ve sorunların çözümünde akit tarafların birbiri ile yardımlaşmasına, bu yardımların ücretsiz yapılmasına, yazışmalarda kullanılacak dile, sözleşme uygulamalarındaki belgelerin harç ve tasdik bedellerinden muaf tutulmasına ilişkin hükümler,
Sekizinci bölümde sözleşmenin yürürlüğe girmesi ve yürürlükte kalma süresi ile sözleşme öncesi ve sonrası haklara ilişkin hükümler yer almaktadır.
1. Kavramlar
Bu Genelgede geçen:
1. Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumunu,
2. Kanun: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununu,
3. Sözleşme: Türkiye Cumhuriyeti ile Danimarka Krallığı Arasında Sosyal Güvenlik Sözleşmesini,
4. İdari Anlaşma: Türkiye Cumhuriyeti ile Danimarka Krallığı Arasında Sosyal Güvenlik Konusunda Aktedilmiş Olan 13 Aralık 1999 tarihli Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin Uygulama Şekline Dair İdari Anlaşmayı,
5. Yetkili Kurum: Sözleşme kapsamındaki yardımları sağlamaktan sorumlu olan kurumlan,
6. Yetkili Makam: Sözleşme kapsamında yer alan mevzuatın uygulanması ile görevli olan Bakanlıkları,
7. Akit Taraflar: Türkiye Cumhuriyeti ve Danimarka Krallığını,
8. Aile Fertleri: Yetkili kurumun uyguladığı mevzuatta aile fertleri olarak tanımlanan ya da tanınan kimseyi,
9. Sigortalılık Süreleri: Bu süreler hangi mevzuata göre tamamlanmış ise, o mevzuatta sigortalılık süreleri olarak tanımlanmış ya da tanınmış prim ödeme süreleri ile bu mevzuata göre sigortalılık sürelerine muadil olarak kabul edilen diğer süreleri,
10. Yardım ve Aylıklar: Kamu fonlarından ödenen tüm yardımlar ve aylıklarla, bunların tüm unsurları, paranın yeniden değerlendirilmesi nedeni ile oluşan zamlar ve ek ödenekler, bu Sözleşmede aksine hüküm bulunmuyorsa, aylıklar yerine yapılan toptan yardımlar ve uygulama alanı olan konularda prim iadeleri şeklinde yapılan ödemeleri
ifade eder.
2. Sözleşmenin Uygulama Alanı
Sözleşmenin kişisel kapsamında Türkiye bakımından, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendi statüsündeki sigortalılar yer almakta olup bu kişiler için Akit ülke vatandaşı olma koşulu aranmaktadır.
Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılar için malullük, yaşlılık, ölüm, iş kazası ve meslek hastalıkları, hastalık ve analık yardımlarım, (b) ve (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için ise malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarını kapsamaktadır.
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20. maddesi kapsamındaki sandıklar, Sözleşme kapsamında olup bu kapsamdaki kişiler Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi gibi değerlendirilecektir. Sözleşme hükümleri bu kapsamda çalışanlar ve/veya sandıktan emeldi aylığı alanlar hakkında da uygulanacaktır. Bu kapsamda çalışanlar ve aylık sahipleri hakkında Danimarka irtibat kurumları ile yapılacak yazışmalara Kurum aracılık edecektir. Ancak talep formülerlerinin düzenlenerek Kuruma intikal ettirilmesi ile ilgili işlemler, sandıklar tarafından gerçekleştirilecektir.
İKİNCİ KISIM
SÖZLEŞMENİN UYGULANMASI VE FORMÜLERLER
Sözleşmenin uygulanmasında kullanılmak üzere, İdari Anlaşmanın 19. maddesine istinaden Türkçe ve Danimarkaca olmak üzere iki dilde 8 adet formüler ihdas edilmiştir. Her iki ülke de rumuzu “TR/DK” olan formülerleri kullanmaktadır.
Anılan formülerler, Kurum intranet sayfasında “Kurumsal/ Dokümanlar/ Yurtdışı/ Formülerler” bölümünde yayınlanmıştır. Formülerler, bu Genelgede yer alan açıklamalar doğrultusunda, bilgilerin doğruluğu kontrol edildikten sonra bilgisayar ortamında doldurularak onaylanacaktır.
BİRİNCİ BÖLÜM
UYGULANACAK MEVZUATIN BELİRLENMESİ
İkili sosyal güvenlik sözleşmelerinin temel ilkelerinden biri de çalışılan ülke mevzuatına tabi olunmasıdır. Sözleşmenin 9, 10 ve 11. maddelerinde bu kurala istisna olarak geçici görevle diğer akit tarafa gönderilenlerin, diplomatik misyonlarla konsolosluklarda istihdam edilen kimseler ile bu misyon ve konsolosluk memurlarının özel hizmetlerinde çalıştırılan kimselerin, nakliye firmalarında taşımacılık işl
