Yazar: Burcu ŞENSOY*
I- GİRİŞ
Vergi
indirimi, emeklilik, sosyal yardımlardan faydalanma konusunda mevzuatta bazı
düzenlemeler yer almaktadır ve bu düzenlemeler engelli bireyler için büyük
kolaylık sağlamaktadır.
Engellilerin
temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ederek toplumsal hayata diğer
bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve
engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin
yapılmasını teminen Engelliler Hakkında Kanun 01.07.2005 yılında 5378 Kanun numarası
ile yürürlüğe girdi. Engelli raporlarında erişkin ve çocuklar için yapılan
değişiklik sonucu değişikliklere dair Çocuklar İçin Özel Gereksinim
Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ise 20 Şubat 2019 tarihli Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe girdi.
II- MEVZUATTA
YAPILAN DÜZENLEMELER
Kanun’da
fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından
dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin
katılımını kısıtlayan tutum ve çevre koşullarından etkilenen birey engelli
olarak tanımlanmaktadır.
Kanun’un
beşinci maddesinde bireyin engelliliğini ve engellilikten kaynaklanan özel
ihtiyaçlarını belirleyen derecelendirmeler, sınıflandırmalar ve tanımlamalarda
uluslararası temel yöntemlerin esas alınacağı belirtilmektedir. Engellilik
durumunun tespit ve uygulama esasları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve
Millî Eğitim Bakanlığı’nın görüşleri de alınarak Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı birlikte yönetmelikle
düzenlemeleri belirler.
Çocuklar İçin
Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelikte özel gereksinimi olan
çocuklara ilişkin, sınıflandırma sisteminde işlevsellik yeti yitimi ve sağlığın
uluslararası sınıflandırmasının temel alındığı görülmektedir. Öncelikle yapılan
değişiklik, çocuklarda engel oranı yerine “Özel Gereksinimi Vardır” ifadesine
yer verilerek ayrıca raporun ismi Çocuklar için Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER)
olarak düzenlendi. Bu raporlar 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 31.
maddesine ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk
Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanunu’na göre yapılacak işlemlerde
kullanılmaktadır.
ÇÖZGER raporu
Gelir Vergisi Kanunuyla ilgisi nedeniyle insan kaynakları çalışanlarını ve
bordro düzenleyenleri de ilgilendirmektedir. Gelir Vergisi Kanunu’na göre
çalışanın kendisinin yanı sıra bakmakla yükümlü olduğu bireyin de engelli
olması halinde ücret gelirinden engelli indirimi hakkı bulunmaktadır.
Çalışanların kendisinde olduğu gibi çalışma gücünün asgari % 80’ini kaybetmiş
olan I. Derece; % 60-79 arasında kaybetmiş olan II. Derece; % 40-59 arasında
kaybetmiş olanlar da III. Derece engelli olarak değerlendirilmekte ve bu
raporlar çalışanlar tarafından gelir vergisi indirim hakkından faydalanmak için
kullanılabilmektedir.
193 sayılı
Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre, gelir vergisi indirimine esas olmak
üzere düzenlenen raporlarda, raporu düzenleyen sağlık kurum ve kuruluşları
tarafından işverenin bulunduğu yerdeki İl Vergi Dairesi Başkanlığına, Vergi
Dairesi Başkanlığı olmayan illerde ise İl Defterdarlığına gönderilen ÇÖZGER
esas alınmaktadır.
III- MEVZUAT
DEĞİŞİKLİĞİ DOĞRULTUSUNDA ÇÖZGER RAPORUNUN DÜZENLENMESİ
18 yaş altındaki çocukların engellilik durumlarının değerlendirilmesi amacı ile oluşacak olan…
