Yazarlar: Yüksel GÜNEŞ*
Onur ŞAHİN**
I- GİRİŞ
Gayrimenkul
sermaye iradı; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesinde belirtilen
mal ve hakların kiraya verilmesi karşılığında elde edilen gelirleri ifade
etmektedir ve belli koşullarda gelir vergisine tabi tutulmaktadır. GVK’nın 1. maddesinde
gelirin tanımına yer verilirken aynı Kanun’un 2. maddesinde yedi gelir unsuru
sıralanmıştır. Bu gelir unsurlarından biri de Gayrimenkul Sermaye İradıdır.
Gayrimenkul sermaye iradının mükellefi ise; kira gelirine konu mal ve hakların
sahipleri, mutasarrıfları, zilyetleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri ile
kiralanmış bir mal ve hakkın kiraya verilmesi durumunda kiracılarıdır.
Dar
mükellefler, Türkiye’de yerleşmiş olmayan yani ikametgâhı bulunmayan ve bir
takvim yılı içinde devamlı olarak Türkiye’de altı aydan fazla oturmayan gerçek kişilerdir.
Dar mükellefler, sadece Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden
vergilendirilir, yabancı ülkelerde elde ettikleri kazanç ve iratlarını Türkiye’de
beyan etmezler.
Diğer
taraftan, çalışma veya oturma izni alarak yurt dışında yaşayan Türk
vatandaşları da dar mükellef kapsamında değerlendirilmektedir. 210 seri No.lu
Gelir Vergisi Genel Tebliği([1])‘nde
yapılan açıklamalara göre, kamu kurumlarına veya merkezi Türkiye’de bulunan
özel teşebbüslere bağlı olarak işleri sebebiyle yabancı memleketlerde oturan
Türk vatandaşları hariç olmak üzere, çalışma veya oturma izni alarak altı aydan
daha fazla bir süredir yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları Türkiye’de elde
ettikleri kazanç ve iratları bakımından dar mükellefiyet esasında
vergilendirilmektedir.
Bu
yazımızda, 2021 yılında sahip oldukları mal ve hakları kiraya veren dar
mükelleflerin vergilendirilmesine ve beyanına yönelik açıklamalara yer
verilecektir.
II- GAYRİMENKUL SERMAYE İRADINA KONU MAL VE
HAKLAR
Gayrimenkul
sermaye iradı, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70. maddesinde sayılan mal
ve hakların gerçek kişiler tarafından kiraya verilmesinden sağlanan gelirleri
ifade eder.
Mezkur
maddede sayılan kira gelirine konu mal ve haklar şöyle sıralanmıştır.
• Arazi,
bina, maden suları, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal
yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve
teferruatı,
• Voli
mahalleri ve dalyanlar,
• Gayrimenkullerin
ayrı olarak kiraya verilen mütemmim cüzileri ve teferruatı ile bilumum
tesisatı, demirbaş eşyası ve döşemeleri,
• Gayrimenkul
olarak tescil edilen haklar,
• Arama,
işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı, alameti farika, marka,
ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon
filmleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde
edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat üzerindeki
kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar,
• Telif
hakları,
• Gemi ve
gemi payları ile bilumum motorlu tahmil ve tahliye vasıtaları,
• Motorlu
nakil ve cer vasıtaları, her türlü motorlu araç, makine ve tesisat ile bunların
eklentileri.
Yukarıda sayılan mal ve hakların sadece sahipleri tarafından değil; zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri, mutasarrıfları,…
