Yazar: Cemil UZUN*
Yaklaşım / Mayıs 2022 / Sayı: 353
I- GİRİŞ
3201 sayılı Kanuna göre yurt dışındaki çalışma, işsizlik ve/veya ev hanımlığı süresini borçlanan sigortalıların ülkemizden aylık almaları için yurt dışında çalışmamaları, ikametgâha dayalı sosyal yardım almamaları gerekmektedir. Emekli olup yurt dışında yaşayan sigortalıların çalışıp çalışmadığını, sosyal yardım alıp almadığını tespit etmek için sigortalıların yoklama belgesi göndermeleri zorunlu tutulmuştur.
Bu yazımızda yurtdışı yoklama belgesini son düzenlemeler eşliğinde inceleyeceğiz.
II- YURT DIŞI BORÇLANMASI
22.05.1985 tarihli ve 3201 sayılı “Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun”un 1. maddesine göre; Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin on sekiz yaşını doldurduktan sonra Türk vatandaşı olarak yurt dışında geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri ve bu süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ile yurt dışında ev kadını olarak geçen süreleri, bu Kanunda belirtilen sosyal güvenlik kuruluşlarına prim ödenmemiş olması ve istekleri hâlinde, borçlandırılmakta ve hizmet olarak değerlendirilmektedir.
Aynı Kanun’un 6. maddesine göre de; borçlanılan yurt dışı sürelerine göre bağlanan aylıklar, yurt dışında kısa süreli çalışmaya tabi işler hariç olmak üzere, yabancı ülke mevzuatına tabi çalışmaya, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği almaya başlanılan tarihten itibaren kesilmektedir.
Borçlandıkları yurt dışı süreleri dikkate alınarak malûllük, yaşlılık ve emekli aylığı bağlananların aylık alma şartlarının devam edip etmediği hususu, Emniyet Genel Müdürlüğü’nden her yıl alınmakta olan yurt dışına çıkış ve yurda giriş kayıtları dikkate alınarak Kurumca araştırılmaktadır.
Bu doğrultuda, Kurum’ca 3201 sayılı Kanuna göre borçlandıkları süreler dikkate alınarak malûllük yaşlılık ve emekli aylığı bağlanıp altı aydan daha uzun süre yurt dışında bulunan sigortalılar, yurt dışında çalışıp çalışmadıklarını ve ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alıp almadıklarını, altı aylık sürenin dolduğu tarihten itibaren üç ay içinde “3201 Sayılı Kanuna Göre Aylık Alanlara Mahsus Yoklama Belgesi”ni Kurumun söz konusu aylık dosyasının bulunduğu ilgili ünitesine ibraz etmek zorundadır.
Sigortalı bu belgeyi herhangi bir SGM/SGİM’den temin edeceği gibi Kurum’un internet sayfasından http://www.sgk.gov.tr/wps/portal/sgk/tr/emekli/form_ve_dilekceler de indirerek çıktısını alıp doldurarak posta ile Kuruma gönderebilmektedir.
III- YOKLAMA BELGESİ
3201 sayılı Kanuna göre yurt dışı sürelerini borçlanarak aylık bağlananların aylık alma şartlarının devam edip etmediğinin tespiti amacıyla yürütülecek yoklama işlemleri, 3201 sayılı Kanuna İlişkin Yönetmeliğin 14. maddesinde düzenlenmiş, bu işlemlere ait kurallar sırasıyla aşağıdaki gibi yapılmaktadır.
1) Borçlandıkları süreler dikkate alınarak malûllük ve yaşlılık aylığı bağlananların aylık alma şartlarının devam edip etmediği hususu, Kurumca, gerekli görülen zaman ve hallerde araştırılabilmektedir.
