E-Yaklaşım / Şubat 2024 / Sayı: 374
I- GİRİŞ
Ülkemizde yakın bir dönemde çıkarılan plan ve programların değişmeyen bir özelliği de istisna, muafiyet ve indirimlerin kaldırılmasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmesi olmuştur. Örneğin, geçtiğimiz yılın Eylül ayında çıkarılan Orta Vadeli Program’da, vergi harcamalarının gözden geçirilerek, etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimlerin kaldırılacağı belirtilirken, Ekim ayında yayımlanan On İkinci Kalkınma Planında da yine benzeri ifadelere yer verilerek, vergi kanunlarının gözden geçirileceği ve etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimlerin kaldırılacağı öngörülmüştür.
Plan ve programlarda, belirtilen düzenlemelere sıklıkla yer verilmesinin nedeni, vergi kanunlarımızda istisna ve muafiyetlerin son dönemlerde yoğunluk kazanmış olmasıdır. Örneğin içerisinde bulunduğumuz yılda 7,4 trilyon vergi hasılatı elde edileceği öngörülürken, vergi harcamalarının da 2,2 trilyon olacağı tahmin edilmiştir ki bu tutar vergi tahsilat hedefine göre oldukça yüksek bir meblağı göstermektedir.
Belirtilen gelişmeler nedeniyle, geçtiğimiz yılda çıkarılan iki önemli torba kanundaki istisna ve muafiyetlerle ilgili düzenlemeler çalışma konusu olarak ele alınmış ve vergi harcamalarıyla ilgili yapılan düzenlemeler incelenmiştir. Bilindiği üzere geçtiğimiz yılda depremler nedeniyle önce Temmuz ayında, nihai olarak da Aralık ayının son günlerinde önemli vergisel düzenlemeleri de içeren Torba Kanunlar çıkarılmıştır.
Çalışmada söz konusu Torba Kanunlarında yer verilen vergisel düzenlemelerden istisna ve muafiyetlerle ilgili düzenlemeler ile vergi harcamalarıyla ilgili gelişmelere özetle yer verilmiştir. Bu çerçevede çalışmanın amacı, kaldırılan ve yeni getirilen istisna ve muafiyetlere yer verilerek konuyla ilgili gelişmelerin bütünlük içerisinde değerlendirilmesi olmuştur.
II- KALDIRILAN VEYA KAPSAMI DARALTILAN İSTİSNA VE MUAFİYETLER
Geçtiğimiz yıl vergi düzenlemelerini de içeren iki önemli Torba Kanunu çıkarılmıştır. Bunlardan birincisi, depremlerin yol açtığı kayıpların telafisi için çıkarılan ve (31) maddeden ibaret olan 14.07.2023 tarih ve 7456 sayılı kanun, İkincisi ise geçtiğimiz yılın son günlerinde çıkarılan ve (86) madde olarak yayımlanan 27.12.2023 tarih ve 7491 sayılı yasal düzenlemelerdir([1]).
Sözü edilen torba kanunlarda yer alan, kaldırılan veya kapsamı daraltılan istisna ve muafiyetlerle ilgili düzenlemelere aşağıda yer verilmiştir.
A- TAŞINMAZ SATIŞLARINA UYGULANAN İSTİSNANIN KALDIRILMASI
Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-e bendi uyarınca, kurumların en az iki tam yıl süreyle aktiflerinde yer alan taşınmazların satışlarından doğan kazançların yüzde 50’lik kısmı kurumlar vergisinden istisna bulunmaktadır.
7456 sayılı Kanun’un 19. maddesinin (b) bendinde yapılan düzenlemeyle söz konusu istisna kaldırılırken yine aynı Kanun’un 7. maddesi ile de KDV kanununun 17/4-r bendi uyarınca uygulanan katma değer vergisi istisnası da kaldırılmıştır.
B- DİĞER YATIRIM FONLARINDAN ELDE EDİLEN GELİRLERE YÖNELİK İSTİSNANIN KALDIRILMASI
7456 sayılı Kanun’un 19. maddesinin (a) bendiyle kurumlar vergisiyle ilgili bir istisna daha kaldırılmıştır. Buna göre yapılan düzenlemeyle, kurumların girişim sermayesi yatırım fonu katılma payları ile girişim sermayesi yatırım ortaklıklarının hisse senetlerinden elde edilen gelirler için sağlanan istisna hariç olmak üzere diğer yatırım fonlarından elde edilen gelirlere yönelik olarak sağlanan kurumlar vergisi istisnası kaldırılmıştır.
C- BSMV İSTİSNASININ DARALTILMASI
7491 sayılı Kanun’un 6. maddesinin (a) bendinde yapılan düzenlemeyle konut kredilerinde uygulanan BSMV istisnasına sınır getirilmiştir. İlgili maddeyle Gider Vergileri Kanunu’nun istisnalarla ilgili 29. maddesinin (i) bendinde yapılan düzenlemeyle, madde kapsamında uygulanan, banka ve sigorta muameleri vergisiyle ilgili konut kredisindeki istisnanın, kredinin kullanıldığı tarih itibarıyla üzerine kayıtlı konuta sahip olmayan tüketicilere uygulanması öngörülmüş ve böylece maddede öngörülen istisnaya sınır getirilmiştir.
D- GÖTÜRÜ GİDER UYGULAMASINA SON VERİLMESİ
Gelir Vergisi Kanunu’nun “İndirilecek Giderler” başlığını taşıyan 40/1-1. maddesinin parentez içi hükmünde; ihracat, yurt dışında inşaat, onarma, montaj ve taşımacılık faaliyetlerinde bulunan mükelleflerin, bu bentte yazılı genel giderlere ilaveten, elde ettikleri hasılatın binde beşini aşmamak şartıyla götürü olarak hesapladıkları giderleri de indirebilecekleri hükme bağlanmıştır.
Ancak 7491 sayılı Kanun’un 9. maddesiyle söz konusu parentez içi hükmün kaldırılması uygun bulunmuş ve böylece götürü gider uygulamasına da son verilmiştir.
. Yukarıda yer verilen düzenlemelerin kısaca hatırlanması amacıyla düzenlenen bir tabloya da aşağıda yer verilmiştir.
