E-Yaklaşım / Ocak 2025 / Sayı: 385
I- GİRİŞ
Tüzel kişiler fiil ehliyetini yetkili organları vasıtasıyla kullanırlar. Tüzel kişi tacirlerden olan anonim şirketler de yönetim kurulu tarafından temsil ve idare edilirler. Kurul bu görevini ifa ederken kendisine tanınan yetki çerçevesinde kararlar alarak uygular. Ancak alınan kararların geçerli olabilmesi için yazılı şekilde alınarak imzalanması, gereken nisapların sağlanmış olması ve batıl içerikler taşımaması gerekir. Bunun yanında toplantıya iştirak eden üyelerin müzakere edilen karara katılmaktan yasaklı olmaması da şarttır.
II- YÖNETİM KURULU
A- SAYISI
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre anonim şirketin, esas sözleşmeyle atanmış veya genel kurul tarafından seçilmiş, bir veya daha fazla kişiden oluşan bir yönetim kurulu bulunur (TTK Md.359/1). Tek kişilik yönetim kuruluna cevaz veren bu düzenleme, Avrupa Birliği hukuku ile uyum sağlanması ve küçük anonim şirketler ile ana şirketlerde, daha kolay yönetme yöntemlerinin uygulanmasına olanak tanınması amacıyla getirilmiştir([1]).
B- GÖREV SÜRESİ
Anonim şirketlerde yönetim kurulu üyeleri en çok üç yıl süreyle görev yapmak üzere seçilir. Esas sözleşmede aksine hüküm yoksa aynı kişi yeniden seçilebilir (TTK Md.362/1). Ancak, devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişilerinin işletme konusu kamu hizmeti olan anonim şirketlerin yönetim kurullarında bulundurdukları temsilciler, ancak bunlar tarafından görevden alınabilir (TTK Md.334/1-2).
III- YÖNETİM KURULU TOPLANTILARI
A- TOPLANTI VE KARAR NİSABI
Yönetim kurulu anonim şirketi temsil ve idare eden organ olup, yapılacak toplantılarda alınacak kararlarla yetkisini kullanır. Şirket yönetim kurulu üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanır ve kararlarını toplantıda hazır bulunan üyelerin çoğunluğu ile alır. Bu nisabın esas sözleşme ile ağırlaştırılması mümkün olmakla birlikte hafifletilmesine izin verilmemiştir (TTK Md.390/1). Toplantıda yönetim kurulu üyeleri birbirlerini temsilen oy veremeyeceği gibi toplantılara vekil aracılığıyla da katılamazlar (TTK Md.390/2). Yapılan oylama sonucu eşit olduğu takdirde o konu gelecek toplantıya bırakılır. İkinci toplantıda da eşitlik olması halinde söz konusu öneri reddedilmiş sayılır (TTK Md.390/3). Yönetim kurulu kararlarının geçerli olabilmesi, yazılıp imza edilmiş olmalarına bağlıdır (TTK Md.390/5).
B- YÖNETİM KURULU KARAR DEFTERİ
Anonim şirketlerde tutulması zorunlu defterlerden biri de yönetim kurulu karar defteridir (TTK Md.64/3). Ciltli ve sayfa numaraları teselsül eden bu deftere yönetim kurulunun şirket yönetimi ile ilgili olarak aldığı kararlar, karar tarihi, karar sayısı, toplantıda hazır bulunanlar, kararın içeriği, üyelerin imzaları ile karara muhalif kalan üyelerin muhalefet şerhi yazılır([2]).
Yönetim kurulu karar defterinin açılış onayının, kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar; kapanış tasdikinin ise izleyen faaliyet döneminin birinci ayının sonuna kadar notere yaptırılması gerekir (TTK Md.64/3). Aksi takdirde şirket hakkında idari para cezası uygulanması gerekebilir (TTK Md.562/1-c).
C- BATIL KARARLAR
Yönetim kurulu kararları iptal edilemez([3]). Ancak yönetim kurulunun özellikle eşit işlem ilkesine aykırı olan, anonim şirketin temel yapısına uymayan veya sermayenin korunması ilkesini gözetmeyen, pay sahiplerinin, özellikle vazgeçilmez nitelikteki haklarını ihlal eden veya bunların kullanılmalarını kısıtlayan ya da güçleştiren, diğer organların devredilemez yetkilerine giren ve bu yetkilerin devrine ilişkin kararları batıldır (TTK Md.391/1). Zira kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan kararlar ve sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür (TBK Md.27/1). Bununla birlikte batıl yönetim kurulu kararları sayılan hallerle sınırlı olmayıp bu haller dışında kalan başkaca batıl yönetim kurulu kararları da olabilir.
D- MÜZAKEREYE KATILMA YASAĞI
Anonim şirketlerde bazı hallerde yönetim kurulu üyesinin toplantıya iştirak etmesi yasaklanmıştır. Buna göre, üye kendisinin şirket dışı kişisel menfaatiyle veya alt ve üst soyundan birinin ya da eşinin yahut üçüncü derece dâhil üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarından birinin, kişisel ve şirket dışı menfaatiyle şirketin menfaatinin çatıştığı konulara ilişkin müzakerelere katılamaz (TTK Md.393/1). Düzenlemenin gerekçesinde belirtildiği üzere “kişisel” sözcüğü ile bizzat üyeye veya yakınına yönelik, onları konu alan veya onlarla ilgili bulunan bir menfaat kastedilmekte, yoksa bir topluluğa ait olup da kişinin de yararlanabileceği bir kazanç, bir avantaj, bir zararın önlenmesi gibi haller kişisel sayılmamakta; menfaatin de şirket dışı olması gerekmekte, bu bakımdan örneğin bir üye kendisinin, eşinin alt veya üst soyundan birinin bir şirket görevine seçimi, atanması, görevden alınması, yolluk belirlenmesi gibi şirketi ilgilendiren bir işte müzakerelere katılmasına engel bulunmamaktadır([4]).
