E-Yaklaşım / Ocak 2025 / Sayı: 385
I- GİRİŞ
Günümüzde bilgiye ve yeni geliştirilen teknolojilere dayalı üretim faaliyetleri, yarattığı katma değerin yüksekliği nedeniyle ülke ekonomileri için büyük önem arz etmektedir. Bu durum ülkemiz ekonomisi için de geçerlidir. Bu özellikleri taşıyan ürünler hacim veya miktarıyla karşılaştırıldığında çok daha fazla gelir yaratabilmektedir. Bu hususlar dikkate alınarak araştırma-geliştirme (Ar-Ge) ve tasarım faaliyetlerinin işçilik maliyetlerinin azaltılarak teşvik edilmesi amacıyla 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun([1]) çıkarılmıştır. Ayrıca konu ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 2008/85 ve 2009/21 sayılı Genelgeler çıkarılmıştır. Yazımızda, yukarıda açıklanan düzenlemeler çerçevesinde, Ar-Ge faaliyetlerinde çalıştırılanlar için uygulanacak prim desteğine ilişkin açıklamalar yapılacaktır.
II- AR-GE DESTEĞİNİN KAPSAMI
Araştırma geliştirme faaliyetlerine ilişkin yönelik Hazine prim desteği 5746 sayılı Kanun’un 3. maddesi ile getirilmiştir. Bu destekten yararlanılabilecek işyerleri Kanun ve ilgili genelgede aşağıdaki şekilde belirlenmiştir:
. Teknoloji merkezi işletmeleri,
. Ar-Ge merkezleri,
. Ar-Ge ve yenilik projelerinde faaliyet göstermekle birlikte, söz konusu faaliyetleri kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar veya uluslararası fonlarca desteklenen işletmeler,
. Ar-Ge ve yenilik projeleri TÜBİTAK tarafından yürütülen işletmeler,
. Rekabet öncesi iş birliği projeleri bulunan işletmeler,
. Teknogirişim sermaye desteği alan işletmeler,
. 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu([2]) kapsamında ücreti gelir vergisinden istisna tutulan personel çalıştıran işletmeler.
Bu nitelikteki işletmelerin anılan destekten faydalanabilmesi için üçer aylık dönemler için yapılacak hesaplama sonucunda 50 tam zamanlı Ar-Ge personeli çalıştırıyor alması gereklidir. Hesaplamada dikkate alınacak üçer aylık dönemler;
Birinci üç aylık dönem; Ocak, Şubat, Mart,
İkinci üç aylık dönem; Nisan, Mayıs, Haziran,
Üçüncü üç aylık dönem; Temmuz, Ağustos, Eylül,
Dördüncü üç aylık dönem; Ekim, Kasım, Aralık.
Yukarıda belirtilen üçer aylık dönemde Ar-Ge personeli adına yapılan bildirimlerdeki toplam prim ödeme gün sayısı üç aylık tam çalışma gün sayısı olan 90’a bölünecek ve sonucun 50 ve üzerinde olması durumunda işyeri teşvikten yararlanacaktır.
Örnek 1:
Ar-Ge merkezi belgesini almış olan (B) Anonim Şirketinin Ar-Ge personelinin toplam prim ödeme gün sayısı 2024/Ekim ayında 1.519 gün, 2024/Kasım ayında 1.426 gün, 2024/Aralık ayında; 1.784 gün olduğu varsayıldığında;
Ar-Ge Personeli Toplam Prim Ödeme Gün Sayısı: 1.519 + 1.426 + 1.784 = 4.729
Tam zamanlı eşdeğer Ar-Ge personel sayısı ise: 4.729 / 90 = 52,54
Elde edilen sonuç 50’nin üzerinde olduğundan işyeri Ar-Ge faaliyetleri Hazine desteğinden faydalanabilecektir.
Ar-Ge faaliyetlerinin desteklenmesine ilişkin teşvikten yaralanabilecek sigortalıların Ar-Ge personeli veya Ar-Ge personel sayısının %10’u aşılmamak kaydıyla destek personeli yada 4691 sayılı Kanun uyarıca ücreti gelir vergisinden istisna tutulmuş personel olması gerekmektedir.
