E-Yaklaşım / Ocak 2025 / Sayı: 385
I- GİRİŞ
Dünya genelinde küreselleşme olgusu şirketleri olumlu veya olumsuz yönde etkilemektedir. Küreselleşme olgusunun şirketler üzerindeki en önemli olumsuz etkisi dünya genelinde meydana gelen ekonomik krizlerden bütün şirketlerin olumsuz yönde etkilenmesi şeklinde kendisini gösterir.
Ekonomik krizler özellikle orta ölçekli işletmeler için çok tehlikelidir. Büyük ve uluslararası işletmeler ekonomik krizleri daha kolay atlatabilirken, küçük işletmeler ekonomik kriz nedeniyle iflas aşamasına gelebilmektedir. Krizlerin olumsuz etkisinden kurtulamayan ve mali bünyesi zayıf olan işletmeler ise iflas etmektedir.
Türkiye’de ihracat işleri ile uğraşan firmalar da ekonomik krizlerden nasibini almaktadır. Yurt dışına ihracı yapılan mallar yurt dışındaki müşterilerin iflas etmesi nedeniyle uzun süre gümrük idaresinde kalmakta ve belirli bir süre sonra ise ihraç malları yabancı gümrük idaresi tarafından imha edilmektedir.
Her ülkenin gümrük mevzuatı farklı olmakla birlikte, gümrük idarelerinde uzun süre bekleyen malların imhası genellikle gümrük idaresi tarafından düzenlenen bir “Tutanak” ile gerçekleştirilmektedir. Gümrük idaresi tarafından düzenlenen Tutanak gümrük yetkilileri ve yurt dışında mal ithal eden yabancı şirketlerin yetkilileri tarafından imzalanmaktadır.
Bu durumla günümüzde sıklıkla karşılaşılmaktadır. Yurt dışına ihraç edilen malların yurt dışındaki müşterilerin iflas etmesi nedeniyle gümrük idaresi tarafından imha edilmesi durumunda ihraç malları ile ilgili olarak yapılacak işlemler noktasında mükellefler tereddütler yaşamaktadır. Bu nedenle, tarafımıza bu konuda yöneltilen sorulara cevap vermek adına bu makalemizde öncelikle, yurt dışına gönderilen mallarla ilgili olarak yapılacak işlemler noktasında mevzuatımızda yer alan düzenlemeler analiz edilecektir. Daha sonra ise mevzuatımızda yapılan düzenlemeler esas alınmak suretiyle konu hakkındaki düşüncelerimize yer verilecektir.
II- YURT DIŞINDA İMHA EDİLEN MALLARLA İLGİLİ OLARAK GELİR VE KURUMLAR VERGİSİ DÜZENLEMELERİ
Yurt dışına ihraç edilen malların yurt dışında gümrük idaresi tarafından imha edilmesi durumunda yapılacak vergisel işlemlerle ilgili olarak göz önünde bulundurulması gereken ilk Kanun düzenlemesi 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’dur (KVK’dır.) ([1]). Burada öncelikle KVK’nın 6. maddesi hükmünün esas alınması gerekir.
KVK’nın 6. maddesinde “Safi kurum kazancı” başlığı altında önemli bir düzenleme yer almaktadır. KVK’nın 6. maddesinde yer alan düzenlemenin temel esasları şu şekildedir:
1- Tam ve dar mükellefiyete tâbi kurumlarda kurumlar vergisi, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanır.
