Yazar: Mehmet Emin AKYOL*
I-
GİRİŞ
Yatırımlara sağlanan vergisel
teşviklerin başında yatırımdan elde edilen kazançların indirimli oranla
vergilendirilmesi gelmektedir. Söz konusu teşvik KVK’nın 32/A maddesinde
düzenlenmiş olup, yatırım harcamaları üzerinden yatırıma katkı tutarı
hesaplanması ve yatırıma katkı tutarına ulaşılıncaya kadar kazanca indirimli
vergi oranı uygulanması esasına dayanmaktadır. Yatırıma katkı tutarının
hesaplanmasında yapılan yatırım için belirlenen yatırıma katkı oranı esas
alınmaktadır.
KVK’nın 32/A
maddesinin ilk halinde indirimli vergi oranı uygulanmasının başlangıcı
yatırımın tamamlanıp, yatırımdan kazanç elde edilmesi koşuluna bağlanmıştı. Bu
düzenleme yatırım harcaması yapıldıktan sonra yatırıma katkı tutarının tamamından
yararlanılması için gerekli süreyi uzatmış ve uygulamanın etkinliğini azaltıcı
etki yapmıştır. Bu nedenle KVK’nın 32/A maddesinde yatırım tamamlanmadan
yatırıma katkı tutarının kullanılmasını sağlayacak düzenlemeler yapılmıştır.
Bu düzenlemelerin ilki 6322 sayılı Kanun’un 39. maddesi ile KVK’nın 32/A maddesinde yapılan değişikliktir. Bu değişiklikle indirimli vergi oranının, yatırım aşamasında diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara da uygulanması sağlanmıştır(1). Yatırım aşamasında indirimli vergi oranı uygulaması, yatırımcının diğer faaliyetlerinden kazanç elde etmesi halinde söz konusudur. Ayrıca yatırım dönemindeki uygulama, yatırımın türüne göre toplam yatırıma katkı tutarının belirlenen oranı ve gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarı ile sınırlandırılmıştır. Bununla birlikte yatırım aşaması için bazı yatırımlar yönünden daha farklı düzenlemelerde yapılmıştır. Örneğin imalat sanayiine yönelik (US-97 Kodu: 15-37) düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamında, 01.01.2020-31.12.2022 tarihleri arasında gerçekleştirilecek yatırım harcamaları için vergi indirimi desteğinde uygulanacak yatırıma katkı oranları her bir bölgede geçerli olan yatırıma katkı oranına 15 puan ilave edilmek suretiyle, kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirimi tüm bölgelerde yüzde yüz oranında ve yatırıma katkı tutarının yatırım döneminde yatırımcının diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazançlarına uygulanacak oranı yüzde yüz olmak üzere, teşvik belgesi üzerinde herhangi bir işlem yapılmaksızın uygulanabilmektedir.
Yatırıma katkı tutarının kullanılmasının uzun zaman almasının uygulamanın
etkinliğini azaltmasını önlemeye yönelik bir başka düzenlemede yatırıma katkı
tutarının endekslenmesine imkan tanınmasıdır. 6745 sayılı Kanun’un 66. maddesi ile KVK’nın 32/A
maddesinde yapılan değişiklikle yatırımın tamamlanması şartıyla,
indirimli kurumlar vergisi uygulanmak suretiyle yararlanılan kısmı hariç olmak
üzere kalan yatırıma katkı tutarının, yatırımın tamamlandığı hesap dönemini
izleyen yıllarda Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre bu yıllar için belirlenen
yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınması sağlanmıştır(2).
Yatırıma katkı
tutarının kullanılmasının uzun zaman almasını önlemeye yönelik son düzenleme
7338 sayılı Kanunla yapılmıştır(3). Bu düzenlemeyle; yatırıma katkı
tutarının % 10’luk kısmının, kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken
ayı takip eden ikinci ayın sonuna kadar talep edilmesi şartıyla, özel tüketim
vergisi ve katma değer vergisi hariç olmak üzere tahakkuk etmiş diğer vergi
borçlarından terkin edilmek suretiyle kullanılabilmesi imkanı getirilmiştir.
Yazıda yatırıma katkı tutarının diğer
vergi borçlarına mahsubuna ilişkin düzenleme ele alınmıştır.
II- YASAL DÜZENLEME
