Yazar: Mahmut ÇOLAK*
I- GİRİŞ
Sigortalının
işten çıkış nedenleri, Aylık Prim ve Hizmet Belgesi/Muhtasar ve Prim Hizmet
Beyannamesi ile Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesinde yer alması gereken bir
husustur. Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgesinde “sigortalının işten ayrılış nedeni (kodu)”“işten çıkış nedeni” olarak gösterilmektedir. Her iki belgede işten
ayrılma nedeninin uyumlu/aynı olması gerekir. Aylık Prim ve Hizmet
Belgesi/Muhtasar Prim ve Hizmet Beyannamesinde; sigortalı işten çıkmış ise,
durumuna uygun işten çıkış nedeni seçilecek, işten çıkılmamışsa boş
bırakılacaktır. Sigortalının işten ayrılış
bildirgesinde yer alan işten ayrılış tarihi, prime esas kazanç ve gün sayısı
ile işten ayrılış nedeni bilgileri SGK tarafından sigortalının işten ayrıldığı
tarihin tespiti ve ay içinde işten ayrılan sigortalının aylığının hesaplanması
ile İŞKUR tarafından işsizlik ödeneğinin hesaplanmasında doğrudan
kullanıldığından bu bilgilerin hatasız ve noksansız doldurulması gerekmektedir.
Sigortalıya hak etmediği halde aylık ve işsizlik ödeneği ödenmesi halinde
yersiz ödemeye sebep olan işveren bu durumdan sorumlu tutulacaktır. Bu
çalışmamızda, soru cevaplarla SGK işten çıkış kodlarının kıdem tazminatı, ihbar
tazminatı ve işsizlik ödeneğine etkisi konu edilecektir.
II- SORULAR VE CEVAPLARI
1- İşten Ayrılma Nedeni Her Sigortalı İçin Değişir mi?
İşten ayrılma
nedeni her sigortalı için değişir. İşten ayrılma nedeni, sigortalıların
durumuna uygun olanı yazılır.
2- İşten Ayrılma Nedeninin Doğru Kullanılması Neden
Önemli? İşveren ve Sigortalı Açısından Sonuçları Nedir?
İşten ayrılma
nedeninin, kodunun doğru kullanılması sigortalının kıdem tazminatı, ihbar
tazminatı ve işsizlik ödeneği alması açısından önem teşkil etmektedir. Ayrıca,
sigortalının başka bir işyerinde tekrar çalışması açısından da bir nevi
bonservis (çalışma belgesi) niteliğinde referans taşımaktadır.
İşten ayrılma kodunun seçimi basit bir işlem olarak görülmemeli, aksine hem
sigortalı açısından hem de işveren açısından önemli derecede sonuç doğurabilen
bir işlemdir. Sigortalı açısından yukarıdaki sonuçları doğurmakta iken işveren
açısından ise hatalı veya yanlış kod yazımı sigortalısı ile karşı karşıya
kalmasına neden olabileceği gibi, düzeltme aşamasında bir takım bürokrasi ile
karşı karşıya kalınacak, son aşama olarak ise idare mahkemesinde dava açılması
ile sonuçlanabilecektir.
3- İşten Çıkış Nedenleri Nasıl
Belirlenmelidir?
Sigortalının işten çıkış nedeni belirlenirken en başta dikkat edilmesi
gereken husus, sigortalının fiilen işten ayrılma durumuna göre kod numarasının
seçilmesidir/yazılmasıdır. Başka bir ifade ile, sigortalının belirli veya
belirsiz iş sözleşmesinin sona ermesine neden olan fiili durum önemlidir. Fiili
duruma göre işten ayrılma kodu belirlenip sigortalı işten ayrılış bildirgesine
yazılması gerekir.
4- İşten Ayrılma Kodunun Yanlış Belirlenmesi Durumunda Düzeltme M&u…
