Yazar: Çetin SONKAYA*
I- GİRİŞ
Uzaktan
çalışma modelinde kullanılan yönetsel araçların (e-posta veya telefon) sağladığı erişim kolaylıkları iş sözleşmesi
tarafları arasında sürekli iletişimi mümkün kılmaktadır. Çalışma saatleri
dışında ve/veya tatil günlerinde yönetici, iş arkadaşları ve paydaşlarla (müşteri, tedarikçiler) rutin olarak e-posta veya telefon
yoluyla iletişime geçilmesi çalışma ilişkilerinin “yeni normali” haline gelmiştir. Bu yeni çalışma koşulları belirli
pozisyonlarda istihdam edilen çalışanların işlerinin yoğunlaşması ve çalışma saatlerinin uzaması,
böylece iş ve özel hayat arasındaki sınırların bulanıklaşması gibi bir takım
zorluklara neden olmaktadır.
Sürekli bağlantının, yüksek iş
talepleri ve çalışanlara her an ulaşılabilir olma beklentisinin normal
karşılandığı örgüt ikliminde, çalışanların iş-yaşam dengesinin ve fiziksel ve
zihinsel sağlık ve esenliklerinin korunması, çalışma barışının tesis edilmesi
ve iş uyuşmazlıklarından kaynaklanan istenmeyen maliyetlerin (haksız ve/veya geçersiz fesihten
kaynaklanan dava maliyetleri, tazminatlar) yönetimine katkı sağlamak
amacıyla çalışmamızda; bağlantıyı kesme hakkı ve kullanılması için asgari
gereklilikler noktasında değerlendirmelerde bulunulacaktır.
II- ÇALIŞMA
BİÇİMDE DÖNÜŞÜM: UZAKTAN ÇALIŞMA
Çok uzak
geçmiş olmamakla birlikte yirmi yıl önce çalışanlarla çalışma saatleri dışında,
acil durumlar saklı kalmak kaydıyla, iletişim kurmak çok istisnai bir durum
iken dijital dönüşüm ile birlikte istihdam ilişkilerinde “uzaktan çalışma” tecrübe edilen esnek çalışma biçimi haline
gelmiş, çalışma saatleri dışında çalışanlar ile iletişim kurmak kabul
edilebilir ölçüde normal değerlendirilmeye başlanmıştır. “Koronavirüs (Covid-19) salgınının Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından
küresel salgın olarak nitelendirilmesi sonucu dünyanın dört bir yanındaki
ülkeler bazında uygulamaya alınan genel tecritler veya evde kalma önlemlerinin
uygulamaya alınması ile uzaktan çalışmaya önceden aşina olan kuruluşların yanı
sıra daha önce uzaktan çalışmayı denememiş kuruluşların da (kamu kesimi dahil) çalışanlarını eve
göndererek, tarihteki en kapsamlı toplu uzaktan çalışma deneyinin koşullarını
oluşturmuştur.”([1]).
Özellikle
Covid-19 küresel salgını nedeniyle evden çalışanların çalışma saatlerini
inceleyen araştırmalar, evden çalışanların çalışma saatleri dışında ek
sürelerde çalıştığını göstermektedir; gerçekleştirilen saha çalışmasında anketi
cevaplayanların % 38’i daha uzun saatler çalıştıklarını söylemiştir. Küresel
salgın nedeniyle evden çalışan her dört kişiden biri (evden çalışanların % 27’si),
iş taleplerini yerine getirmek için serbest zamanlarında da çalıştığını
belirtmektedir([2]).
III- BAĞLANTIYI
KESME HAKKI
Günlük hayattın birçok alanında
kullanılan “Bağlantıyı kesmek”
ve/veya “ulaşılamamak” durumu genel manada iradi tercihle zihinsel
ve eylemsel olarak ulaşılabilir olmama durumu ifade etmek üzere
kullanılmaktadır.
Çalışma ilişkileri pratiğinde üzerinde uzlaşılmış bir tanım olmamakla birlikte “Bağlantıyı kesme hakkı(
