Yazar: Salih ÇALAL*
I-
GİRİŞ
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
kapsamında anonim şirketlerin finansal tabloları denetçiler tarafından,
uluslararası denetim standartlarıyla uyumlu Türkiye Denetim Standartlarına
(TDS) göre denetlenir. Yönetim Kurulu’nun yıllık faaliyet raporu içinde yer
alan finansal bilgilerin, denetlenen finansal tablolar ile tutarlı olup
olmadığı ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığı da denetim kapsamı içindedir.
Denetleme faaliyeti anonim şirketlerin malvarlıkları ve finansal durumunun
dürüst resim ilkesine([1])
uygun olarak yansıtılıp yansıtılmadığını, yansıtılmamışsa sebeplerini, dürüstçe
belirtecek şekilde yapılır.
Bağımsız denetimin aşamaları;
müşterinin ve işin kabulü, sözleşme imzalanması, planlama, programların
yürütülmesi ve bulguların raporlanmasıdır. Dolayısıyla müşteri ve işin kabul
edilmesinin ardından taraflar aralarında bağımsız denetim sözleşmesi imzalar.
Hak ve yükümlülükler doğuran bu sözleşmelerin imzalanması kadar, söz konusu hak
ve yükümlülükleri ortadan kaldıran sona erdirme işlemlerinin de nasıl
gerçekleştiğinin bilinmesi gerekmektedir. Bu çalışmamızda bağımsız denetim
sözleşmesinin sona erdirilmesi konusu ayrıntılarıyla ele alınacaktır.
II-
BAĞIMSIZ DENETİM SÖZLEŞMESİ
Bağımsız denetimin amacı, finansal
tablolar ve diğer finansal bilgiler dâhil olmak üzere denetime tabi konuların
belirlenmiş bir kıstasa uyumlu olup olmadığı hususunda hedeflenen kullanıcılara
güvence sağlayacak bir görüş oluşturulmasıdır.
Bağımsız denetimde tüm faaliyetler
denetim sözleşmesine göre yerine getirilir. Denetim sözleşmesi, denetim
kuruluşu veya denetim üstlenen bağımsız denetçi ile denetlenen
işletme arasında yazılı olarak düzenlenir. Sözleşme içerisinde genel olarak,
bağımsız denetimin amacı, kapsamı, bağımsız denetçinin şirkete ve şirketin
bağımsız denetçiye karşı sorumluluklar yer alır.
Bağımsız denetim sözleşmesi, bağımsız
denetim kuruluşu veya denetçi ile müşteri arasında imzalanan, bağımsız denetim
kuruluşunun, müşteri işletmeye ait mali tabloların gerçeği yansıtıp
yansıtmadığının ve muhasebe ilkelerine uygun olup olmadığının tespit edilmesini
ve elde edilen sonuçların rapora bağlanmasını borçlandığı, buna karşılık
müşteri işletmenin ücret ödeme borcu altına girdiği bir sözleşme olarak
tanımlanabilir. Görüldüğü üzere bağımsız denetim sözleşmesi iki tarafa da borç
yükleyen bir sözleşmedir([2]).
Denetçi denetleme görevini, bir
sözleşmeye (denetim sözleşmesi) göre yerine getirecektir. 6102 sayılı Kanun, bu
sözleşmeye bir isim vermemiştir([3]).
Ancak KÖKSAL’a göre bağımsız denetim sözleşmesi, “isimli iş görme sözleşmesi”dir([4]).
Bağımsız denetim sözleşmesiyle ilgili
ayrıntılı hükümlere, 26.12.2012 tarihinde yayımlanan Bağımsız Denetim
Yönetmeliği’nde yer verilmiştir. Anılan Yönetmeliğin 29. maddesinde, bağımsız
denetim sözleşmesinin zorunlu olarak içermesi gereken hükümler şu şekilde
sıralanmıştır;
