Yazar: Levent BAŞAK*
I-
GİRİŞ
Türk vatandaşlığının kazanılması ve
kaybına dair iş ve işlemlerin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek
amacıyla 5901 sayılı “Türk Vatandaşlığı
Kanunu”(1) (TVK) yürürlüğe konulmuştur. TVK’nın 46. maddesine dayanılarak
ise “Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik”(2)
hazırlanmıştır. Bu Yönetmelik, yayım tarihi olan 29.05.2009 tarihinde yürürlüğe
girmiştir.
Mezkûr Yönetmeliğin 20. maddesinde,
yabancıların Türk vatandaşlığını istisnai olarak kazmasına ilişkin şartlara yer
verilmiştir. Bu şartlarda 106 sayılı Karar(3) ile önemli değişiklikler yapılmış
ve madde hükmünde yer alan şartlar önemli ölçüde esnetilmiştir. Mezkûr madde
hükmünde son olarak 5072 sayılı Karar(4) ile önemli değişiklikler yapılmıştır.
Bu makalemizde, mezkûr Yönetmeliğin 20.
maddesine istinaden yabancıların istisnai durumlarda Türk vatandaşlığı
kazanabilmesine ilişkin olarak getirilmiş şartlarda yapılan değişiklikler
analiz edilecektir. Bu makalemizde ayrıca, yabancıların istisnai durumlarda
Türk vatandaşlığını kazanabilmesine ilişkin olarak yapılması gereken önemli
birkaç düzenleme üzerinde durulacaktır.
II-
MEZKÛR YÖNETMELİĞİN AMACI
Mezkûr Yönetmeliğin “Amaç
ve Kapsam” başlıklı 1.
maddesi hükmü esas alındığında bu Yönetmeliğin amaçları şunlardır:
1- Türk vatandaşlığının kazanılmasına ilişkin işlemlerin yürütülmesinde uygulanacak usul ve esasları belirlemek, uygulamada birliği sağlamak.
2- Türk vatandaşlığının kaybına ilişkin
işlemlerin yürütülmesinde uygulanacak usul ve esasları belirlemek, uygulamada
birliği sağlamak.
3- Türk vatandaşlığının ispatına ilişkin
işlemlerin yürütülmesinde uygulanacak usul ve esasları belirlemek, uygulamada
birliği sağlamak.
4- Çok vatandaşlığa ilişkin işlemlerin
yürütülmesinde uygulanacak usul ve esasları belirlemek, uygulamada birliği
sağlamak.
III-
TÜRK VATANDAŞLIĞININ KAZANILMA YOLLARI
TVK’nın 5.
maddesinde “Türk Vatandaşlığının Kazanılması Halleri” başlığı altında yapılan düzenlemeye göre, Türk vatandaşlığının 2 yolla
kazanılması mümkündür: Doğumla veya sonradan.
TVK, bir de Türk vatandaşlığının kazanılmasında
istisnai haller düzenlenmiştir. Bu düzenleme, TVK’nın 12. maddesinde yapılmıştır.
Bu maddede yapılan düzenleme uyarınca, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından
engel teşkil edecek bir hâli bulunmamak şartıyla Cumhurbaşkanı kararı ile
aşağıda belirtilen yabancılar Türk vatandaşlığını kazanabilecektir:
1- Türkiye’ye sanayi tesisleri getiren
veya bilimsel, teknolojik, ekonomik, sosyal, sportif, kültürel, sanatsal alanlarda
olağanüstü hizmeti geçen ya da geçeceği düşünülen ve ilgili bakanlıklarca haklarında
gerekçeli teklifte bulunulan kişiler.
2- 04.04.2013 tarihli ve 6458 sayılı
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 31. maddesinin birinci fıkrasının
(j) bendi uyarınca ikamet izni alanlar ile Turkuaz Kart sahibi yabancılar ve
bunların yabancı eşi, kendisinin ve eşinin ergin olmayan veya bağımlı yabancı
çocuğu.
3- Vatandaşlığa alınması zaruri görülen
kişiler.
4- Göçmen olarak kabul edilen kişiler.
IV-
TÜRK VATANDAŞLIĞININ İSTİSNAİ OLARAK
KAZANILMASINA İLİŞKİN ESASLAR
