E-Yaklaşım / Ocak 2025 / Sayı: 385
I- GİRİŞ
4857 sayılı İş Kanunu’nun 39. maddesine istinaden asgari ücret, Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından belirlenmektedir. Anılan komisyonun 24.12.2024 tarih 2024/1 sayı ile almış olduğu kararıyla 01.01.2025-31.12.2025 tarihleri arasında uygulanacak olan asgari ücret tespit edilmiştir([1]). İşverenlerin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’ndan([2]) kaynaklanan yükümlülüklere uymamaları halinde aynı Kanun’un 102. maddesinde uygulanacak olan idari para cezalarına yer verilmiştir. Bu yükümlülüklerin bazılarının yerine getirilmemesi halinde ise cezalarda kanunen bir üst sınır getirilmiş olup, cezalarda uygulanmakta olan üst sınır asgari ücrete göre değişmektedir. Bu itibarla 2025 yılında sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereği idari para cezalarında uygulanacak olan üst sınır yazımızın konusunu oluşturmaktadır.
II- ÜST SINIR UYGULAMASINA GİREN İDARİ PARA CEZALARI
5510 sayılı kanuna göre, Sigortalı; Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişiyi, İşveren; Kanunun 41- (a) ve 41-(c) bentlerine göre sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşları ifade etmektedir. Son olarak İşyeri ise; sigortalı sayılanların maddî olan ve olmayan unsurlar ile birlikte işlerini yaptıkları yerler olarak tanımlanmaktadır([3]).
Bu tanımlamalardan sonra Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından tespit edilen 01.01.2025-31.12.2025 döneminde çalışanlar için günlük asgari ücret 866,85 TL, aylık asgari ücret ise 26.005,50 TL (Brüt) olarak belirlenmiştir.
Aşağıda işverenlere idari para cezası uygulanırken üst sınır uygulaması dikkate alınacağı hususlara yer verilmiştir.
1. Kurumun prim tahakkukuna ve sigortalıların sosyal güvenlik haklarına dayanak teşkil eden bu Kanun’un 86. maddesinin on üçüncü fıkrası uyarınca verilmesi gereken beyannamedeki sigortalıların, prime esas kazançlarının veya hizmetlerinin bildirilmediği, eksik ya da geç bildirildiği anlaşılan her bir işyeri için;
1) Beyannamenin asıl olması hâlinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin beşte biri tutarında,
2) Beyannamenin ek olması hâlinde, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin sekizde biri tutarında,
3) Kurumca resen düzenlenmesi durumunda, aylık asgari ücretin iki katını geçmemek kaydıyla her bir ek beyannamede kayıtlı sigortalı sayısı başına, aylık asgari ücretin yarısı tutarında,
4) Beyannamenin mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitler veya diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde ya da bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden, hizmetleri ve kazançları Kuruma bildirilmediği veya eksik bildirildiği ya da sadece hizmetlerinin Kuruma eksik bildirildiği anlaşılan sigortalılarla ilgili olması hâlinde, beyannamenin asıl veya ek nitelikte olup olmadığı, işverence düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınmaksızın, aylık beyannamedeki her bir işyeri için,
