Yazar: ÇETİN SONKAYA

Yazar: Çetin SONKAYA* E-Yaklaşım / Mart 2024 / Sayı: 375 I- GİRİŞ Sendika üyeliği, işçi kuruluşu ve şubelerinin organlarına (Konfederasyon, sendika veya şubelerinin yönetim, denetleme ya da disiplin kurullarında) seçilme, bu organlara üye seçiminde oy kullanma ve daha önemlisi bağıtlanan toplu iş sözleşmesinden faydalanma açısından önemli bir müessesedir. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanununda ve Sendika Üyeliğinin Kazanılması ve Sona Ermesi ile Üyelik Aidatının Tahsili Hakkında Yönetmelikte yaşlılık veya malullük aylığı ya da toptan ödeme alarak işten ayrılan işçilerin sendika üyeliklerinin akıbetine dair hükümler bulunmaktadır. Normlar hiyerarşisinin ilkeleri dikkate alınarak, 6356 sayılı Kanun’un 19. maddesi…

Yazar: Çetin SONKAYA* E-Yaklaşım / Şubat 2024 / Sayı: 374 I- GİRİŞ Bağıtlanan toplu iş sözleşmesinden faydalanabilecek durumda olan işçilerin bir kısmının görev tanımları özelinde yapılan değerlendirme neticesinde “kapsam dışı personel” nitelendirmesi ile sözleşme taraflarınca, toplu iş sözleşmesinin kapsamı dışında bırakılması toplu pazarlık sürecinde bir vakıadır. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nda kapsam dışı personele ilişkin bir düzenleme olmamakla birlikte toplu iş ilişkilerinin pratiğinde tecrübe edilen bir uygulama olduğu dikkate alınarak, mevzuat riskinin yönetilmesine katkı sağlamak üzere çalışmamızda; kapsam dışı personelin belirlenmesi, toplu sözleşmesi kapsamındaki işçilere sağlanan ücret, ikramiye ve paraya ilişkin özlük haklarının kapsam…

Yazar: Çetin SONKAYA* E-Yaklaşım / Ocak 2024 / Sayı: 373 I- GİRİŞ İstihdam ilişkilerinde iş sözleşmesinin yapılması, içeriği, tarafların hak ve menfaatleri ve sona ermesine ilişkin hükümler mevzuat ve bireysel iş sözleşmeleri dışında; örgütlü sendikalar ve/veya işverenler arasında grev ve lokavt silahlarının gölgesinde toplu görüşme sürecinde bağıtlanan toplu iş sözleşmeleri ile belirlenmektedir. Ekonomik koşulların etkileriyle gerçekleşen işyeri devirlerinde işletme toplu iş sözleşmesi kapsamında olan ya da toplu iş sözleşmesi bulunan bir işyeri veya işyerinin bir bölümünün devrinde, devre konu işyerinde yürürlükte olan bir toplu iş sözleşmesi hükümlerinin geçerliliği hususunun çalışma hayatında gerçekleşme ihtimali olan bir vakıa olduğu öngörüsü…

Yazar: Çetin SONKAYA* E-Yaklaşım / Aralık 2023 / Sayı: 372 I- GİRİŞ Ticari faaliyette bulunma ve istihdam ilişkilerinin yönetiminde vergi, iş ve sosyal güvenlik mevzuatlarının uygulamasında belirli bir olgunlukta uzmanlık sağlanmış olması nedeniyle zikredilen mevzuatlardan kaynaklanan yükümlülüklerin yönetiminde sorun yaşanması ihtimalinin düşük olduğunu ifade etmek iddialı bir cümle olmayacağı gibi; faaliyette bulunulan alana özgü ikincil mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerin işverenlerce yönetiminde göreceli mevzuat riskinin yüksek olduğu öngörüsünün üretim ve istihdam ilişkilerinin yönetiminde bir karşılığı olduğu düşünülmektedir. Mal ve hizmet üretim sürecinde daha iyi hizmet sunmak veya ticaret hacmini artırmak amacıyla birçok şirket, kamu kurum ve kuruluşu, yabancı kurum veya gerçek kişi…

Yazar: Çetin SONKAYA* E-Yaklaşım / Kasım 2023 / Sayı: 371 I- GİRİŞ Günümüz koşullarında ticari faaliyette bulunma ve istihdam ilişkilerinin yönetiminde vergi, iş ve sosyal güvenlik mevzuatı dışında faaliyette bulunulan alana özgü diğer mevzuattan kaynaklanan pek çok yükümlülüğün işverenlerce yönetilmesi gerekmektedir. İstihdam ilişkilerinde çalışanlara ait kişisel verilerin veri sorumlusu statüsünde işverenleri tarafından işlenmesinin bir vakıa olması nedeniyle; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve uygulama mevzuatı hükümlerinin doğru tahlil edilmesi mevzuat riskinin yönetilmesi açısından önem arz eden bir husustur. Bu farkındalıktan hareketle çalışmamızda; işverenlikçe, çalışanların kişisel verilerinin hukuka uygun işlenme şartları örneklerle somutlaştırılmaya çalışılacaktır. II- TEMEL KAVRAMLAR A- KİŞİSEL…

Yazar: Çetin SONKAYA* E-Yaklaşım / Ekim 2023 / Sayı: 370 I- GİRİŞ Adi ortalık örgütlenmesi günümüzde pek çok alanda tezahür etmedir: Birden fazla kimsenin iştirakiyle vücuda getirilen sanat eserini yapımından([1]), babadan kalan toprağın kardeşler arasında ekimine, mülkiyet sahibi ile şoförün nakliye aracını birlikte işletmesinden, konsorsiyum ve çok uluslu ortak girişim örgütlenmesi ile uluslararası havaalanı yapımına kadar uzanan geniş yelpazedeki üretim ve hizmet ilişkilerinde iki ya da daha fazla gerçek ve/veya tüzel kişinin ortak bir amaca erişmek üzere, adi ortaklık (şirket) yapılanmasına girmesi ve işçi çalıştırması istihdam ilişkilerinin bir gerçeğidir. İş uyuşmazlıklarında husumetin adi ortaklığa ya da ortaklara (birine…

Yazar: Çetin SONKAYA* E-Yaklaşım / Eylül 2023 / Sayı: 369 I- GİRİŞ 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine muhalefet fiillerinin tespiti genellikle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu teftiş ve denetim yetkisine haiz müfettiş ve denetmenlerce rapora bağlanmakta; raporlanan tespitler esas olmak üzere yetkili ve görevli Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce idari para cezaları verilmektedir. 4857 sayılı Kanuna aykırılık nedeniyle yetkilendirilmiş kamu mercilerince kesilen idari para cezalarının bir kısmı genel bütçeye, bir kısmı Türkiye İş Kurumu bütçesine gelir kaydedilmektedir. Tahsilâtı yapılan idari para cezalarının aktarılacağı bütçe türü takip ve tahsilât usulünde farklılıklara neden olmaktadır. Çalışmamızda, 4857…

Yazar: Çetin SONKAYA* E-Yaklaşım / Ağustos 2023 / Sayı: 368 I- GİRİŞ Ekonomik koşulların etkileriyle gerçekleşen işyeri devirlerinden kaynaklı iş uyuşmazlıklarının işverenler arasında işçilik alacaklarında sorumluluk paylaşımı konusunda yoğunlaştığı bilinmektedir([1]). İşyerinin devrinden kaynaklanan iş uyuşmazlıklarının çözümünde ve sorumlulukların devir ilişkisi tarafları arasında paylaşımında yerinde uygulama geliştirilmesinde ön koşul; işyeri devrinin gerçekleştiği saptamasının doğru yapılmasıdır. Mevzuat riskinin yönetilmesine katkı sağlamak amacıyla çalışmamızda; Yargıtay kararları dikkate alınarak somut örnekler üzerinden işyerinin veya bir bölümün devrinde esas alınabilecek temel ölçüt noktasında değerlendirmelerde bulunulacaktır. II- İŞ MEVZUATINDA İŞYERİNİN VEYA BİR BÖLÜMÜNÜN DEVRİ Çalışma hayatının önemli sorunlarından biri işyerinin ve/veya bir bölümünün devri olmakla…

Yazar: Çetin SONKAYA* E-Yaklaşım / Temmuz 2023 / Sayı: 367 I- GİRİŞ İş ilişkilerinin sürekliliğinden kaynaklı işçilik haklarının korunması noktasında tartışmalı müesseselerden birinin işyerinin devri olduğu değerlendirilmektedir. 1475 sayılı İş Kanunu’nun bazı maddelerinde([1]) işyerinin devrinden söz edilmekle beraber, bu konuyu genel olarak düzenleyen ve sonuçlarını belirleyen hükümler bulunmamaktaydı. İşyerinin devri ve sonuçları hakkındaki mevzuat boşluğu Avrupa Birliği mevzuat uyumlaştırma süreci kapsamında 4857 sayılı İş Kanunu’nun 6. maddesi ile Avrupa Birliği’nin işyerinin devri hakkındaki 77/187, 98/50 ve 2001/23 sayılı yönerge hükümlerine uygun olarak doldurulmuştur([2]). Ekonomik koşulların etkileriyle daha sık gerçekleşen işyeri devirlerinden kaynaklı iş uyuşmazlıkları incelendiğinde uyuşmazlıkların ağırlıklı olarak; işyeri devrinin…

Yazar: Çetin SONKAYA* E-Yaklaşım / Haziran 2023 / Sayı: 366 I- GİRİŞ Daha önceki dönemlerde artan sosyal güvenlik açıklarını kapatmak üzere Sosyal Güvenlik Mevzuatında yapılan değişiklikle; sigortalılık süresi ve prim gün emeklilik koşullarına yaş şartı da eklenmiş ve bu değişiklik kamuoyu gündeminde uzun süre işlenmiştir. Kamuoyunda “Emeklilikte Yaşa Takılanlar” (EYT) bağlamında olgunlaşan bu husus hukuki gerçeklikte karşılık bulmuş; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na eklenen Geçici 95. madde ile 8 Eylül 1999 tarihi ve öncesinde sigorta başlangıcı olan sigortalılar için yaş şartı kaldırılmıştır. EYT kapsamında emekli olanların sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaları halinde sosyal güvenlik destek…