Yazar: Özkan ARSLAN*
I-
GİRİŞ
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na
(TTK) göre; her tacir, ticari defterleri tutmak ve bu defterlerinde, ticari
işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak
ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, açıkça
görülebilir şekilde ortaya koymak zorundadır (TTK, md.64/f.1).
Ticaret Bakanlığı’nın yayımlandığı 2021
yılı Kasım Ayı Veri Bülteni’ne göre, 30.11.2021 tarihi itibariyle Ülkemizde;
982.957 adet limited şirket, 162.421 adet anonim şirket, 29.970 adet
kooperatif, 10.746 adet kollektif şirket, 1.916 adet komandit şirket ve 658.514
adet ticari işletme olmak üzere toplam 1.846.524 adet tacir faaliyet
göstermektedir. www.edefter.gov.tr
adresinden elde edilen verilere göre de 08.11.2021 tarihi itibariyle bu
tacirlerden 215.510’u yevmiye defteri ile defteri kebiri elektronik ortamda
tutmaktadır.
Hesap dönemi takvim yılı (1 Ocak – 31
Aralık) olan tacirlerin, 2022 yılında fiziki ortamda tutacakları ticari
defterlerinin açılış onaylarını, en geç 31.12.2021 günü mesai saati bitimine
kadar notere ibraz ederek yaptırmaları gerekmektedir. Ancak, 2021 yılında
tutulan ticari defterlerin, yeterli yaprakları bulunması kaydıyla 2022 yılında
da kullanılması mümkündür. Bunun için yapılması gereken ise ticari defterleri “onay yenileme” işlemine tabi
tutmaktır. Onay yenileme işlemi ile bir yandan mevcut defterlerin boş sayfaları
kullanılacağından kâğıt tasarrufu sağlanmakta bir yandan da açılış onayına
ilişkin süre bir ay daha uzamaktadır. Bu nedenle, çalışmamızda onay yenileme
işleminin ne olduğu ile hangi sürede yerine getirilmesi gerektiği ortaya
konulmuştur.
II-
TİCARİ DEFTERLERDE ONAY YENİLEME İŞLEMİ VE SÜRESİ
Tacirler tarafından tutulması zorunlu olan ticari defterleri, ticari işletmenin muhasebesiyle ilgili olan ve olmayan şeklinde ikiye ayırmak mümkündür. Yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri ticari işletmenin muhasebesiyle ilgili olan, pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri ise ticari işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan ticari defterlerdir.
TTK’ya göre;
a) Gerçek kişi tacirler; ticari işletmenin
muhasebesiyle ilgili olan defterleri,
b) Kollektif ve komandit şirketler; genel
kurul toplantı ve müzakere defteri ile işletmenin muhasebesiyle ilgili olan
defterleri,
c) Limited şirketler; işletmenin muhasebesiyle
ilgili defterlerin yanı sıra pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere
defterini,
ç) Anonim şirketler ile kooperatifler
de hem işletmenin muhasebesiyle ilgili olan hem de muhasebesiyle ilgili olmayan
tüm defterleri
tutmak zorundadırlar.
TTK’nın 64. maddesinin üçüncü fıkrasında;
defterlerin izleyen faaliyet dönemlerindeki açılış onaylarının, defterlerin
kullanılacağı faaliyet döneminin ilk ayından önceki ayın sonuna kadar notere
yaptırılacağı, pay defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinde
yeterli yaprak bulunmak kaydıyla bunların izleyen faaliyet dönemlerinde de
açılış onayı yaptırılmaksızın kullanılmaya devam edilebileceği, yevmiye
defterinin kapanış onayının, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna
kadar, yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayının ise izleyen faaliyet döneminin
birinci ayının sonuna kadar notere yaptırılacağı, fiziki ortamda veya
elektronik ortamda tutulan ticari defterlerin nasıl tutulacağının, defterlere
kayıt zamanının, onay yenileme ile
açılış ve kapanış onaylarının şeklinin ve esaslarının Ticaret Bakanlığı ile
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca müştereken çıkarılan tebliğle belirleneceği
hüküm altına alınmıştır.
