Yazar: Burak ÖZBEK*
I- GİRİŞ
Yeni
bir ekonomi modeli olarak karşımıza çıkan e-ticaret küresel ölçekte yaşanan
gelişmelere paralel olarak, ülkemizde de ekonomik hacmini gün geçtikçe
artırmaktadır. Genel ticaret hacmi içerisinde önemli bir payı olan e-ticaretin
hızla büyüyen yapısına bağlı olarak gelişen ödeme yöntemleri ise sektörü
kullanan tüketiciler kadar çeşitlidir.
Makalemizde
tüketiciye teslimat anında ödeme imkânı sunan “kapıda ödeme yöntemi” 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu özelinde
muafiyet ve belge düzeni çerçevesinde sınırlandırılarak değerlendirilmiş ve
farklı örnekler üzerinden incelenmiştir. Ayrıca yöntemin yarattığı kayıt
dışılık ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ele alınıp açıklanarak sunulan
çözüm önerileri ile bertaraf edilmeye çalışılmıştır.
Yeni
bir iş-ticaret modeli olarak karşımıza çıkan e-ticaret: mal ve hizmetlerin
elektronik ortamda satılması olarak tanımlanabilir. Elektronik ortamda yapılan
satışlar maddi bir ürün satışı olmakla birlikte maddi varlığı bulunmayan
dijital ürün satışı (uzaktan eğitim programları, web sitesi hazırlanması vb.)
olarak da karşımıza çıkmaktadır.[1]
İnternet,
dünya çapında insanları ve işletmeleri birbirine bağlamak için sınırsız bir
kapasite sağladığından, e-ticaret işlemlerinin de temelini oluşturur.
Tüketicilerin geniş bir ürün yelpazesine erişmesi, fiyat karşılaştırması
yapabilmesi, tüketici yorumlarına ulaşabilmesi gibi imkânlar e-Ticareti cazip
hale getirerek yaygınlaştırmaktadır.
İşletmeler
de gelişen bu ticaret modeline uyum sağlayarak dijital ortamlarda çalışıp
müşterilerle çevrimiçi etkileşime girmektedir. “Yeni ekonomi” olarak da adlandırabileceğimiz bu sistem her geçen
gün gelişen yapısı sayesinde ekonomik büyüklüğünü artırmaktadır.
Global
Payments Report 2021[2]
araştırmasına göre; küresel e-Ticaret 2020’de 4,6 trilyon ABD dolarına
ulaşarak, 2019 yılına göre %19 oranında bir artış göstermiştir.
Ticaret
Bakanlığı’nın 2020 yılı e-Ticaret verilerine bakıldığında ise; ülkemizdeki e-Ticaret
hacminin 226.2 milyar TL değerinde olduğu, geçen yılki e-ticaret hacmi ile
karşılaştırıldığında (136 milyar TL) bu değerin %66 oranında artış gösterdiği
görülmektedir.
Türkiye’de
e-Ticaret sektörü, yaşanan küresel gelişmelerden ve ülke ekonomisindeki döviz
kuru dalgalanmalarından etkilenmiş görünse de, Covid-19 salgınının da etkisi
göz önüne alındığında e-ticaret işlemlerinde bir önceki yıla göre büyüme trendi
devam etmiştir.
Sektörün
hızla büyüyen yapısına paralel olarak gelişen ödeme yöntemlerine baktığımızda
ise; dünyanın her yerinde tüketicilere çeşitli imkânlar sunulduğu
bilinmektedir. Ödeme yöntemlerinin; alışkanlıklarımızdan, kültürel
değerlerimize, sunulan teknolojik hizmetlerden, ekonomik ve politik koşullara
uzanan bir kaynağının bulunduğunu ifade edebiliriz. Kısacası ödeme yöntemleri
sektörü kullanan kişiler kadar çeşitli hale gelmiştir.
Ödeme
yöntemlerini 3 ana başlık altında aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.
1-
Kartlı İşlemler
2-…
