Yazar: Çetin SONKAYA*
I- GİRİŞ
Yaşam biçimimizi değiştiren Koronavirüs salgını (Covid-19) doğaldır ki
küresel ölçekte iş gücü piyasalarını da olumsuz etkilemektedir. Covid-19
salgınının iş gücü piyasalarında neden olduğu olumsuz etkileri bertaraf etmek
üzere kanuni ve idari düzenlemeler yürürlüğe konmuş; işletmeler özelinde
istihdam sürekliliğini sağlamak amacıyla çalışanların çalışma saatlerinin
azaltılması başta olmak üzere pek çok tedbir uygulamaya alınmıştır.
İstihdam
sürekliğinin sağlanması amacıyla alınan önlemlere ve iş sözleşmesi taraflarının
gösterdikleri özveriye rağmen Covid-19 salgının olumsuz etkilerinin gecikmeli
olarak iş sözleşmelerinin feshine zemin hazırlayacağı öngörülmektedir. Bu
noktada usulsüz fesihlerin gerçekleşme olasılığı dikkate alınarak, mevzuat
kaynaklı risklerin yönetimine katkı sağlamak üzere çalışmamızda; Covid-19 enfeksiyon etkenini vücudunda
bulunduran işçilerin iş sözleşmelerinin 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25.
maddesinin (I) fıkrası işletilerek feshinin meşruiyeti senaryolar üzerinden
somutlaştırılmaya çalışılacaktır.
II- 4857 SAYILI
KANUN KAPSAMINDAKİ İŞ İLİŞKİLERİNDE HAKLI FESİH
A- HAKLI
NEDENLE DERHAL FESİH
Haklı nedenle fesih hakkı, dürüstlük kuralları gereği iş ilişkisini
sürdürmesi kendisinden beklenemeyecek tarafa belirli veya belirsiz süreli iş
sözleşmesini derhal feshetme yetkisi veren, bozucu yenilik doğuran bir haktır.
Sürekli borç ilişkileri yaratan iş sözleşmesinde ortaya çıkan bir durum
nedeniyle bu ilişkiye devam etmek taraflardan biri için çekilmez hâle gelmişse
haklı nedenle derhal fesih hakkı ortaya çıkar. Akdi ilişkiye devamın çekilmez
(katlanılmaz) hâle gelip gelmediğinin ölçüsünü objektif iyiniyet, yani
dürüstlük kuralları oluşturur([1]).
4857 sayılı İş Kanunu’nda haklı nedenle feshin tanımı yapılmamış, ancak
işçi ve işveren açısından haklı nedenler ayrı ayrı sayılmıştır. İster belirli
süreli, isterse belirsiz süreli bir iş sözleşmesi olsun, işçi ve işveren
sırasıyla 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24 ve 25. maddelerinde belirtilen ciddi ve
önemli nedenlerin varlığında sözleşmeyi derhal fesih yoluyla sona erdirebilir.
B- İŞVERENİN
DERHAL FESİH HAKKI
4857 sayılı Kanun’un 25. maddesinde işveren açısından haklı fesih
nedenleri; (1) sağlık nedenleri, (2) ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan
haller ve benzerleri, (3) zorlayıcı sebepler (4) işçinin gözaltına alınması
veya tutuklanması halleri olarak yapılan sınıflandırma ile dört grup halinde
düzenlenmiştir.
Haklı fesihte dikkati çeken husus, derhal fesih hakkı olarak görülen “ahlak ve iyi niyet kurallarına
uymayan haller” grubunda Kanunda sayılan nedenlerin sınırlı tutulmamış
olması, söz edilen hallerin benzerlerinin de derhal feshe yol açılabilecek
olmasıdır([2]).
III- 4857 SAYILI
KANUN KAPSAMINDAKİ İŞ İLİŞKİLERİNDE İŞVERENCE SAĞLIK NEDENLERİ İLE DERHAL FESİH
4857 sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesinin “Sağlık Sebepleri” başlıklı birinci fıkrasında üç ayrı haklı nedenle de…
