Yazar: Kadir GÜLERCE*
I- GİRİŞ
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu’nda; çalışan kişilerin sigortalı olması ve elde
ettikleri kazançların Kuruma eksiksiz olarak bildirilmesi gerektiği düzenlenmiştir.
4857 Sayılı İş Kanunu’nda; işyerinde
çalışan kişilerin belirli veya belirsiz süreli olarak çalışabileceği, belirli
veya belirsiz iş sözleşmesiyle çalıştırılacak sigortalıların işin niteliğine
göre tam süreli veya kısmi süreli olarak çalıştırılabileceği düzenlenmiştir.
İş Kanunu’nda belirtildiği üzere işyerinde
kısmi süreli çalıştırılan sigortalıların hizmetlerinin Sosyal Güvenlik Mevzuatı
kapsamında Kuruma bildirilmesi hakkında bilgi verilmesi yazımızın konusunu
teşkil etmektedir.
II- 4857 SAYILI KANUNDA
KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMA
Taraflar iş sözleşmesini, Kanun
hükümleriyle getirilen sınırlamalar saklı kalmak koşuluyla, ihtiyaçlarına uygun
türde düzenleyebilirler. İş sözleşmeleri belirli veya belirsiz süreli yapılır.
Bu sözleşmeler çalışma biçimleri bakımından tam süreli veya kısmî süreli yahut
deneme süreli ya da diğer türde oluşturulabilir (Md:9).
İşçinin normal haftalık çalışma
süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde
daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmî süreli iş sözleşmesidir. Kısmî
süreli iş sözleşmesi ile çalıştırılan işçi, ayırımı haklı kılan bir neden
olmadıkça, salt iş sözleşmesinin kısmî süreli olmasından dolayı tam süreli
emsal işçiye göre farklı işleme tâbi tutulamaz. Kısmî süreli çalışan işçinin ücret
ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatleri, tam süreli emsal işçiye göre
çalıştığı süreye orantılı olarak ödenir (Md.13).
İşyerinde tam süreli iş sözleşmesi ile
yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yapılan çalışma kısmi süreli
çalışmadır (Md.6 Çalışma Süreleri Yönetmeliği).
İş Kanunu’nun da işçilerin çalışma
süreleri haftalık olarak hesaplanmaktadır. İşyerinde haftalık 45 saati aşan
çalışmalar fazla mesai olarak dikkate alınmakta, haftalık tatil günleri ilgili
hafta (7 günlük süre) dikkate alınarak hesaplanmaktadır. Bu nedenle işyerinde
kısmi süreli çalıştırılacak işçinin çalışma süresinin de haftalık olarak
düzenlenmesi gerekmektedir.
Bu açıklamalar neticesinde; işyerinde
haftalık en fazla 30 saat çalışan kişi kısmi süreli çalışan olarak değerlendirilecektir.
Haftalık 30 saati aşan çalışma olduğu takdirde bu kişi tam süreli çalışan
olarak değerlendirilecek olup bu kapsamda ücreti ve özlük hakları
hesaplanacaktır.
III-
5510 SAYILI KANUNDA KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMA
A- KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMA NEDİR
Sigortalıların günlük kazançlarının hesabında esas tutulan gün sayıları, aynı zamanda, bunların prim ödeme gün sayılarını gösterir. Ancak, işveren ve sigortalı arasında kısmî süreli hizmet akdinin yazılı olarak yapılmış olması kaydıyla, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışan ve çalıştığı saat karşılığında…
